DIVES GALLAECIA

In memoriam - Indro Montanelli (te quiero un huevo)

2012-02-03T00:56:00.001+01:00

Sexa esta entrada unha homenaxe ao gran escritor e periodista italiano Indro Montanelli (1909-2001), que alá polo ano 1957 publicaba a súa famosa Storia di Roma. Narrata da Indro Montanelli ai ragazzi dai nove ai novant'anni, un libro de divulgación histórica, que poderá ser criticado polos estudiosos, pero que para nós segue sendo unha ferramenta valiosísima á hora de introducir aos nosos alumnos nos avatares da historia da Urbs. Montanelli, como Asimov ou o propio Stephen Hawking, foi un extraordinario divulgador que sempre tivo un obxectivo á hora de escribir, "facer que cada artigo poida ser lido e entendido por calquera, mesmo polo leiteiro de Ohio" (ou por un alumno de 4º de ESO, engadiría eu...).
E como mostra este botón, un extracto do capítulo VI onde nos fala dos pormenores do conflito social nos primeiros tempos da Res Publica, dos interesados apaños entre patricios e ricos cabaleiros, dos espectaculares logros da que quizais foi a primeira folga xeral da Historia e da capital importancia da publicación da lex XII tabularum, fonte do Dereito Romano. O documento inclúe unhas cuestións sobre o texto na derradeira páxina e imaxes CC procedentes da cada vez máis indispensable galería de Chiron en Flickr (incrible a que nos mostra a un patricio e cabaleiro en moi boa compaña, distinguidos apenas polo seu calzado).

pd: e quen di patricios e cabaleiros podería dicir presidentes e empresarios, políticos e banqueiros, e quen di calzado, podería dicir traxes, bolsos, "te quiero un huevo", "amiguito del alma", "lo nuestro es muy bonito..."
e xa postos poderíamos falar das movilizacións, das pancartas, do cese de actividades extraescolares, de ese corpo que xa non quere obedecer máis as esixencias e recortes que impón o Senatus, e pensar nunha retirada ao noso Mons Sacer para fundar un novo Estado, onde a Educación volva ser unha Res Publica.

Indro Montanelli - Inicios da República

De viaxe coa Odisea 2012

2012-01-11T12:35:00.001+01:00

Hoxe comeza a inscrición para a que será a sétima edición do Concurso Odisea en Galicia, a Odisea 2012.

Este ano, xunto con Valencia, Castellón e Alacant, contaremos coa incorporación dos compañeiros de Catalunya, de man da Asociación do profesorado de Linguas Clásicas, Aplec.

O tema elixido esta vez foron "As viaxes no Mundo Antigo".

Dende aquí animamos a todos os profesores da Gallaecia a embarcarse cos seus alumnos nesta nova singladura, que nos fará (sen dúbida) a todos un pouco máis sabios.

Aquí tedes este código para engadir un novo elemento de páxina (gadget) ao voso blog. Ademais da imaxe, picando sobre el lévanos á web do concurso.

A SEEC premia o traballo de Chiron

2011-12-08T19:48:00.001+01:00

A Sociedade Española de Estudos Clásicos concedeu á Chiron o Premio á Promoción e Defensa dos Estudos Clásicos na súa IX edición polo traballo realizado a través deste espazo colaborativo en rede.

Este é un extracto da fermosa carta que nos fixo chegar Jaime Siles, presidente da SEEC.

"La SEEC ha decidido conceder este premio a la Asociación Chiron por la encomiable labor que está llevando a cabo a través del portal de Internet www.chironweb.org, que ha conseguido desarrollar un "proyecto colaborativo" que aúna los trabajos que los profesores de nuestras materias venían realizando de manera individual. El resultado ha sido la creación de un sitio web dedicado al Mundo Clásico, en el cual colaboran desinteresadamente centenares de personas y que ha generado una enorme ilusión y un inusitadamente fructífero intercambio de opiniones y experiencias entre profesores y alumnos de Griego, Latín y Cultura Clásica, y también entre quienes, en general, se interesan por la Antigüedad grecorromana. Se trata, en nuestra opinión, de una labor valiosísima, que ha alcanzado una difusión extraordinaria y ha generado entre nuestros docentes y alumnos una ilusión que consideramos muy importante para el futuro de nuestros estudios, y que está sirviendo también para poner de manifiesto el entusiasmo, la dedicación y la preparación de los profesores de Latín, Griego y Cultura Clásica. Queremos destacar igualmente el carácter innovador de la experiencia, que está sirviendo de modelo para otras áreas de conocimiento, en España y fuera de España".

Unha gran noticia, que chega tan só uns días despois da estancia de Chiron en Compostela.

Sen dúbida algo está cambiando na SEEC. Será cousa de meigas...

pd: comparte a nosa ledicia dende twitter usando #chironweb.Veremos os resultados neste lugar ou neste outro.

#chironsantiago (Keep me in your heart)

2011-12-01T22:18:00.001+01:00

Shadows are falling and I'm running out of breath
Keep me in your heart for awhile (...)

Hold me in your thoughts, take me to your dreams
Touch me as I fall into view
When the winter comes keep the fires lit
And I will be right next to you

Sha-la-la-la-la-la-la-li-li-lo
Keep me in your heart for while (...)

In memoriam, Warren Zevon

O día do centauro

2011-11-24T21:22:00.001+01:00

imaxe: Néstor Alonso

Séguenos en Twitter #chironsantiago

Macellum:

Documentais
Películas
Novela histórica
Textos grecolatinos
Diccionarios
Cómics
Domus Baebia Saguntina (exposición e venda de calendarios latinos, calendarios romanos perpetuos, axendas romanas e gregas)
Exposición e venda de Cómics Clásicos a cargo da Libraría Kómic de Santiago.

VERNES 25

16:30 - Presentación do curso

Charla inaugural a cargo de Manuel González (Cliphistoria)

17:30 - 20:30 Talleres

17:30-19:00	Grupo 1: Busca de textos-Axudantes de tradución (Margalida Capellà) Grupo 2: Busca e publicación de imaxes. Licenzas CC (Sebastià Giralt)
19:00-20:30	Grupo 1: Busca e publicación de imaxes. Licenzas CC (Sebastià Giralt) Grupo 2: Busca de textos-Axudantes de tradución (Margalida Capellà)

SÁBADO 26

09:00 - 14:00 Talleres

9:00-10:30	Grupo 1: Actividades: moodle, flashcards (Olga Díez, Álvaro P. Vilariño) Grupo 2: Redes sociais: Twiter, Google+, Facebook (Carlos Cabanillas)
10:30:12:00	Grupo 1: Redes sociais: Twiter, Google+, Facebook (Carlos Cabanillas) Grupo 2: Actividades: moodle, flashcards (Olga Díez, Álvaro P. Vilariño)

12:00-12:30	Café descanso
12:30-14:00	Grupo 1: Publicación web: wikis, Google Sites, Blogs, Scoop-it (Luis Inclán) Grupo 2: EPA. Marcadores sociais. Google Reader. Friendfeed (Ana Mª Ovando)

16:30 - 20:30 Talleres

16:30-18:00	Grupo 1: EPA. Marcadores sociais. Google Reader. Friendfeed. (Ana Mª Ovando) Grupo 2: Publicación web: wikis, Google Sites, Blogs, Scoop-it (Luis Inclán)
18:00-19:30	Grupo único: Ludere et Discere (Juan Vte. Santa Isabel)

19:30-20:30

Mesa redonda

21:30 Carmina Convivalia

Organiza: SEECGalicia

Cliphistoria

2011-10-20T19:00:00.000+02:00

Hoxe queremos presentar aquí o excepcional traballo dun colega, Manuel González, profesor de historia no IES Concepción Arenal de Ferrol e responsable de Cliphistoria, un canal de YouTube (100.000 visitas!) que conta con máis de 1.000 fragmentos extraídos de preto de 400 películas e documentais, dende a Prehistoria ata o 18 de xullo de 1936, data que o autor se puxo como límite. 50 películas o separan de conseguir ese obxectivo.

"Trátase de parcelar a Historia de España, de América, e o que existe de Galicia, a través de pequenos clips, para que os alumnos vaian descubrindo como era cada época", explicaba nunha entrevista concedida ao diario El País o pasado agosto.

Manuel non é un recén chegado ao mundo da imaxe, como testemuña o seu paso pola Axencia Audiovisual Galega, promotora, entre outros moitos proxectos, da creación de Flocos TV, peza angular do audiovisual galego, que recollía tanto a nova produción como materiais históricos, e que co último cambio de goberno pasou a mellor vida: "esta web xa non está operativa", pode lerse, a modo de esquela, neste enderezo (estou seguro que coa metade do que custaron as baldosas que adornan o aparcadoiro da Cidade da Cultura podería manterse a web durante 10 anos máis).

O mundo clásico tamén está presente no canal. Temos unha lista de reprodución dedicada á historia de Galicia, onde podemos atopar, entre outros, clips sobre a vida castrexa, Lucus Augusti, Aquis Querquennis, a construción da Ponte Bibei, Gallaecia contra Roma ou o ouro do val do Sil. Pero hai máis: os gregos descobren Iberia, Aníbal sae de Hispania, Roma invade a península ibérica, etc.

Manuel falará con nós de todo isto e máis na charla que abrirá o curso Chiron en Compostela 2011, o vindeiro venres 25 de novembro ás 16:30 horas, no IES Xelmírez I de Santiago (Campus universitario), nunha actividade organizada por SEECGalicia.

Deixamos aquí este vídeo de mostra. Pertence á película "Oro per i Cesari", de André Roth (1963)

(...) O clip ilustra o proceso final da construcción dunha ponte romana idéntica na forma e situación a magnífica ponte do Bibei (Poboa de Trives, Ourense). A ponte do Bibei é un fito senlleiro da enxenería da Hispania romana; obra mestra e peza fundamental da Vía XVIII (Vía Nova) entre Braga e Astorga, aínda hoxe está en uso sen ningún tipo de restauración, 2000 anos despois de seren construida (...)

No ano V d.C.

2011-09-27T11:18:00.000+02:00

Dende o papel de Cuestor que me outorga a querida Nausícaa, aquí van os números do ano 2011, o quinto xa da Era Chiron (V d.C, despois de Chiron)

Exame de latín - Selectividade setembro 2011- Galicia

2011-09-19T19:08:00.002+02:00

Este foi o exame para os alumnos de Latín que acudiron ás probas de Selectividade de setembro en Galicia.

No texto de Eutropio aparece unha frase, obxecto ademais de comentario gramatical, que sen dúbida tivo que representar un obstáculo importante para os alumnos (na liña, dende logo, daquela que tantos comentarios motivara no exame de xuño)

Referímonos á subordinada consecutiva "ut Romanis (toto orbe victoribus) sola navigatio tuta non esset" (incluída, por certo, nos traballos da wiki PaulatimGallaecia)

A parte entre paréntese foi suprimida, como tamén se fixera con Espartaco e o seus compañeiros no exame anterior.

Se a intención era facer o texto máis sinxelo, non sería mellor usar as notas a pé de páxina que suprimir partes do texto orixinal ou elixir outro texto sen tantas complicacións?

Difícil polo tanto a cuestión gramatical seguinte.

As preguntas de Literatura e Mundo Clásico, na liña habitual. Moi acertada paréceme a do resume da historia de Orfeo e Eurídice segundo Ovidio.

En cambio, a elección do texto de Fedro semella do máis desafortunado. É practicamente imposible que un rapaz poida chegar ao sentido final do texto, non tanto pola dificultade gramatical e de vocabulario, que tamén existe, senón pola mensaxe que se agocha tras as liñas, e que esixe un coñecemento do contexto socio-político da Atenas do s.VI do que desgrazadamente carecen os nosos alumnos.

En resume, mala, moi mala elección dos textos, e edición deficiente dos mesmos (sen notas ao pé e con supresións respecto ao orixinal).

E se por riba temos en conta que se trata dun exame de setembro, que pretende recuperar aos alumnos que non foron quen de aprobar en xuño, pois xa non queda moito que engadir.

Abrir Documento -

O pantalón no armario

2011-09-17T11:23:00.000+02:00

O vindeiro luns os Centros de Galicia deixarán xa de ser un conxunto de corredores silenciosos e medio a escuras. O luns chegarán os alumnos deste curso 2011/2012, que comeza cos problemas inherentes a esta crise que nos invade (e non remata), por moito que para a Consellería todo entre dentro da máis estricta normalidade (se por normal se entende unha manifestación masiva do profesorado contra os recortes na Educación e os abucheos que recibiu o Conselleiro no pomposo acto de inauguración que perpetrou en Ourense).

Pero hai máis. Seguimos con esa absurda pretensión de que temos Centros "plurilingües", esa gran mentira que agocha unha gran verdade, e que sabemos ben os profesores: os nosos alumnos non dominan suficientemente o galego e o castelán, non teñen vocabulario suficiente e a súa expresión escrita deixa moito que desexar (pero claro, tampouco tiñamos cartos suficientes para unha "Cidade da Cultura", e aí está). Fai un sol de carallo.

Máis datos alentadores para o ensino público galego: dos preto de 86.000 alumnos de secundaria en Galicia, 26.000 pertencen ao ensino privado ou concertado. Pero, por qué, por qué, por qué? (que diría Mourinho...)

O IES Rosalía de Castro de Santiago, que vén de recibir un millón de euros da Consellería, foi o elixido polo Conselleiro para inaugurar o curso en Secundaria. Asegurouse ben non ir a calquera, non vaia ser que tivese que saír pola porta de atrás. Claro que os que vivimos nesta cidade moitas veces nos preguntamos se é este un centro público ou privado. Tan só hai que mirar a matrícula para descubrir qué pais e nais matriculan alí aos seus fillos, na maioría dos casos falseando os domicilios (coñezo casos nos que as vivendas familiares están a 10 kilómetros da cidade...)

Seguimos. Esta vez coa enésima gilipollez que se lle acaba de ocorrer ao listo de turno do ministerio. Os alumnos repetidores de 1º de Bacharelato manterán os aprobados (e menos mal que o Supremo tumbou a pretensión de que alumnos con 3 ou 4 asignaturas suspensas puidesen matricularse en segundo!).

Ou sexa, que tes que aturar a uns rapaces en clase que poden facer (ou non facer) o que lles pete, coa seguridade de que teñen a materia aprobada. Xenial. Eu teño tres en TICs, a ver que fago con eles.

Se agora o debate de moda é considerar (ou non) que o despilfarro é delito, propoño hic et nunc considerar delito penal calquera tipo de aberración educativa en modo de lei ou decreto, realizada por pseudoespecialistas que non teñen en conta aos verdadeiros profesionais que baixan á area todos os días.

Máis novidades. Restruturación dos Centros de Formación de profesorado. O Conselleiro inaugura (non para este home) o CAFI (Centro autonómico de Formación e Innovación), segundo el para facer máis eficiente e atractiva a formación. A min a xente que traballa nos CFR non me fala de eficiencia nin de atractivo. Fálanme de máis recortes de persoal, de menos investimentos.

Chega o turno da falar xa do meu centro, das situación das Clásicas no IES Manuel García Barros da Estrada.

Pois ben, o grego está morto, coa titular da materia desprazada e sen ningunha posibilidade de formar grupos de Cultura Clásica ou Grego I, dada a escasa ou nula petición por parte do alumnado. Algún día falaremos aquí polo miúdo da situación desesperada na que se atopa esta materia. Hoxe non toca.

En latín de 4º de ESO, e tras unha intensa campaña publicitaria na primavera, teño un grupo de 14 alumn@s. Hai que ir polo cliente. Mahoma e a montaña.

En latín de 1º de Bacharelato seremos 12 (todas rapazas!), coa novidade de comezar dende cero, xa que non tiven grupo de 4º o ano anterior (síntoo por elas, pero imos ter que poñernos as pilas dende o primeiro día, temos un curso que recuperar!)

En latín de 2º de Bacharelato somos xa vellos coñecidos. Levo con este grupo de 8 alumnos e alumnas tres anos, dende 4º.

Completo horario con dous grupos de TICS de 1º BAC, e chego así ata as 19 horas lectivas, sen gardas, iso si, non vaia ser que teña que ir coller os nenos das mans cando baixen do autobús. Porque agora, ademais de gardas de aula, de biblioteca, de recreo, teremos "gardas de autobús".

Unha pregunta, absurda claro: para cando un corpo de vixiantes-coidadores escolares, como noutros países? Pois mira ti que non ían saír prazas aquí na Gallaecia, e co paro que hai...

Comezamos. Agora si. Con novo proxecto. Deixarei xa o pantalón curto no armario (o luns, que hoxe aínda fai bo día)

*Imaxe en Flickr da praia do Vilar: ceos anubrados, mareira/forte mareita no curso escolar 2011/2012

Infantia (no xardín das Hespérides)

2011-06-14T10:08:00.000+02:00

Na era post chironem, a colaboración e intercambio de materiais entre profesores de Clásicas e cada vez máis frecuente. A rede o fai posible.

Neste caso ademais teño o pracer de coñecer personalmente ás responsables dun dos blogs máis respetados no Planeta chironiano, Hortus Hesperidum. Con especial interese sigo as súas publicacións periódicas sobre as Aetates hominis, sempre excepcionalmente documentadas con citas de autores clásicos.

E así, a partir do traballo das súas xardineiras, Salut, Lluïsa e Amparo, nace este documento traducido e adaptado ao galego sobre a infancia na sociedade romana, acompañado de imaxes procedentes da galería de Chiron en Flickr e cunhas cuestións sobre o texto na última páxina.

Exame de latín Selectividade 2011- Galicia

2011-06-13T08:57:00.002+02:00

Aquí tedes o exame que tiveron que realizar os alumnos de latín de Galicia o pasado xoves. Un texto de Eutropio sobre a revolta de Espartaco (e que traballáramos en Viam Stratam este ano!) cunha pregunta gramatical que incidía sobre dous ablativos absolutos, e un texto de Fedro dentro tamén do nivel esixible, cunha pregunta sobre unha oración subordinada adverbial temporal e con sentido completo nas 5 liñas, non como en textos doutras edicións. Presentaba tamén unha nota a pé de páxina para explicar a construción do verbo videor + dativo.

As preguntas de Literatura (os temas nas comedias de Plauto e na Lírica de Horacio) axustábanse ben ao programa, o mesmo que as preguntas sobre o Mundo Clásico (latinismos, topónimos, composición culta e lecturas)
* Ligazón ao documento para descarga.

Galicia caníbal (pero plurilingüe)

2011-06-09T19:12:00.000+02:00

Galicia caníbal, fai un sol de carallo. Algúns dos mantras oitenteros do gran Antón Reixa.

Quizais podamos retomalos nesta época plurilingüe coa que nos bendicen os políticos. Porque ao final trátase diso, de política, non de Educación. E son precisamente eses políticos os que "de noite e de día usan gafas de sol", e non se enteran de nada do que pasa a pé de Aula. Sacan as leis educativas sen consultar a quen deben, a quen sabe: os profesores.

Os nosos veciños portugueses sempre dixeron de nós que viviamos por riba das nosas posibilidades. E na Gallaecia somos o vivo exemplo diso.

Temos a rede viaria máis perigosa do Estado, un Sistema sanitario con longas listas de espera, un sistema Educativo que racanea o profesorado e cun orzamento por Centro que apenas chega para pagar as facturas.
E temos a Cidade da Cultura. Unha obra megalómana, esaxerada, cara, fóra totalmente do noso alcance. Un luxo inútil. Un pelotazo en toda regra que esvara duns políticos a outros. Un auténtico marrón, un despropósito. Un pobo a un mamotreto pegado. Un "Ovidio Nasón mal narigado".

Pero voltemos á Educación. O top ten dos disparates educativos, que semella nunca acabar.

Empecemos con dous episodios que vivín nas miñas clases hai uns catro ou cinco anos, cando na miña faceta de "profesor de alterne" impartía Historia nas aulas de 4º de ESO. Falaba do "cerco" a unha cidade en non sei que guerra e unha alumna preguntou que significaba o termo. Ninguén da clase o sabía así que empecei a utilizar sinónimos para explicalo, como "asedio". Nin por esas.

Este mesmo ano, en clase de latín de 1º de Bacharelato, falando do adxectivo latino "celer", comentei algunhas evolucións ao galego e castelán, como por exemplo "celeridade/celeridad". Ninguén da clase soubo definir o seu significado. Simplemente ignoraban por completo esta palabra.

Galicia caníbal. Non ten cartos para as súas necesidades básicas e os despilfarra algremente nos delirios megalómanos dun político.

Galicia caníbal. Cun alumnado cunhas carencias básicas na expresión, no vocabulario, na sintaxe da súa propia lingua, que cando describen algo non saen do "chisme" ou da "cousa" (se polo menos usasen "chirimbolo", xa en desuso, pero cunha fermosa etimoloxía grega...!) e aos políticos de turno non se lles ocorre outra cousa que introducir o "Decreto de Plurilingüismo" para darlle as clases en francés e en inglés. Que sería daqueles alumnos meus de 4º de ESO se tivese que explicarlles a España do XIX en inglés! Dubido que acabasen o curso sabendo máis da lingua de Shakespeare, pero unha cousa é segura: da Historia de España ían saber moito menos!

Esta tolemia plurilingüísta ademais é contaxiosa. Teño unha amiga que vai a clase de Pilates e agora resulta que a "profa" tamén lla quere dar en inglés!

Pero imos ver, cantos anos de inglés ten un alumno que remate o sistema educativo? Cantas clases particulares recibiu a maiores? E que hai algunha outra asignatura que teña máis horas? Lamento non poder dar dende aquí a solución a por que neste país somos tan negados á hora de aprender outra lingua. Opinións hai para todos os gustos. Pero dende logo o problema non é de horas e de presenza no currículum. Quizais teña que ver coa metodoloxía, máis preocupada pola gramática e as oracións imposibles que polo uso vivo da lingua.

E mentres a anglofilia medra cada día vivimos de costas ás linguas veciñas. Na comunidade valenciana ofértase a lingua chinesa como optativa na ESO. Outra xenialidade.

A alguén se lle ocurriu algunha vez ofertar en todo o Estado unha asignatura que introducise aos nosos alumnos no catalán, o euskera, o galego ou o portugués, as linguas romances da península?

Os danos colaterais.

Agora resulta que se es "profe bilingüe" tes vantaxes no concurso de traslados e pasas por riba dos demais. Aínda que sexa para dar latín e Educación Física, se a das en inglés (ou nin sequera iso, porque logo no día a día ninguén vai controlar o que fagas nas clases. Repartes unha folla en inglés o primeiro día e listo....)

Tamén tes preferencia nos horarios e nos repartos de horas nos Departamentos. Unha nova clase social no corpo que se suma aos patricios (catedráticos) e plebeios (o resto). Poderíamos chamarlles libertos, antigos esclavos liberados.

E no alumnado repítense os vellos esquemas da escola de hai corenta anos, na que os mellores se sentaban nas primeiras filas e os burros ocupaban o galiñeiro (así era cando eu estudiaba na escolar unitaria). A miña sobriña díxome que entrou na sección "plurilingüe" dun Instituto de Santiago non de motu proprio, senón porque a outra opción a relegaba á clase dos tontos (sic). Agora estudia Historia en inglés e cando lle preguntas algo daste conta de que non sabe nin Historia nin Inglés.

Un compañeiro cóntame que na súa titoría está o "mellor de cada casa" porque os bos están na "Plurilingüe" e os "non tan bos" pero que traballan e teñen interese, no PDC.
Galicia caníbal (pero plurilingüe...)

Entrevista con David Rubín

2011-05-16T12:57:00.000+02:00

O pasado venres David Rubín estivo asinando e ilustrando exemplares de "El Heroe" na libraría Kómic de Santiago.

Alí estivo o enviado especial de DivesGallaecia, nunha misión encomendada pola MeGaBiblioteca do MGB para conseguir unha dedicatoria ilustrada do autor, falando con David sobre Heracles, Mitos e Tebeos.

Do que da fe este vídeo (activade a opción HD unha vez comezada a reprodución)

Heroes

2011-05-08T21:40:00.002+02:00

We can be heroes, just for one day.

Este mantra que cantaba Bowie nos últimos anos 70 d.C., e do que este cronista se valeu en non poucas ocasións, parece que estivo presente na mente de David Rubín (Ourense, 1977- Blog personal) cando se decidiu a debuxar a historia do heroe por excelencia, Heracles.

Publicado por Astiberri no mes de abril de 2011, chega ás librerías este primeiro tomo (libro 1 de dous) que leva por título "El Héroe", e que narra as aventuras do fillo de Zeus e Alcmena.

A narración comeza no pazo de Hera, coas maquinacións desta para conseguir que sexa Euristeo e non o Heracles, o que reine en Argos. Logo dun breve paso pola infancia dos dous primos comezan os traballos do heroe: o león de Nemea, a hidra de Lerna, a cerva de Cerinia, o xabarín de Erimanto, as cortes do rei Auxías, as aves do Estínfalo, o touro de Creta, as eguas de Diomedes e o cinto de Hipólita.

Ambientado nunha Grecia fantástica, atemporal (os personaxes visten ao modo grego pero parecen vivir nunha sociedade do século XXI), o autor interpreta libremente o mito, ben cambiando a propia historia (a cerva de Erinia convírtese en muller para enganar ao heroe, o xabarín de Erimanto era en realidade un mozo que rexeitou os apetitos dun rei e foi convertido en monstro, etc.) ou ben outorgando a célebres personaxes papeis que non lles corresponden (Ariadna malamente podería pasar por unha esposa que espera a Teseo na casa para rifarlle se se mete en problemas...)

Hai espazo tamén para a parodia, cuns espectaculares pósters que recordan á estética americana dos anos 50 e delatan a comercialización e trivialiación das figuras dos nosos heroes actuais (e todo isto a pesares das advertencias e esforzos dun Chiron que máis que bondadoso centauro semella un cabreado Mourinho defendendo ao seu CR diante dos micrófonos dunha rolda de prensa)

Se vindes por Santiago antes do 26 de xuño, podedes ver unha exposición na Zona C de Santo Domingo de Bonaval, con orixinais a lápiz, entintados e láminas finais desta historia, así como unha excelente curtametraxe sobre a obra de David como debuxante de tebeos.

Asimesmo, o vindeiro venres día 13 de maio, o autor asinará exemplares da obra na librería compostelana Kómic, na rúa San Pedro de Mezonzo.

Deixámosvos con este vídeo a modo de pequeno trailer de "El Héroe". Picade na parte inferior da pantalla para elixir a opción de visualización en HD e pantalla completa.

Greek Street (no día do libro)

2011-04-29T10:20:00.001+02:00

Neste vídeo realizado polos meus alumnos de Tics, formulamos 7 preguntas a diversos membros da comunidade educativa: por que les?, cando?, onde?, a que idade comezaches?, cales son os teus xéneros preferidos? e que obra recomendarías?

A miña resposta ás dúas últimas tivo que ver co Cómic e con Greek Street, a última obra de temática clásica dentro deste xénero que caeu nas miñas mans.

Con guión de Peter Milligan e debuxo de Davide Gianfelice, por esta historia negra e turbia, ambientada nos baixos fondos de Londres, desfilan personaxes que volven dar vida aos grandes temas da traxedia grega.

Un Edipo (Eddie) que busca e (desgrazadamente para ambos) encontra á súa nai, unha Casandra adolescente de atormentadas visións á que ninguén cre, un erudito experto na obra de Eurípides, un actor porno á imaxe de Pan, Erinias vingadoras, Ménades, un Áyax que regresa da guerra (de Afganistán), un coro (de stripers) que comenta ou adianta feitos da trama principal, uns deuses que se burlan de todo o que acontece ao ser humano, alleos ás súas desgrazas, fríos e distantes como os retrataba Homero, e un detective, Dédalo, que intentará atopar a saída deste laberinto de crimes e paixóns tan humanas hoxe como o foron hai 2.000 anos.

Unha gran obra, sen concesións á galería, que aúna os mecanismos narrativos da traxedia clásica coa linguaxe da banda deseñada, e que apreciará o lector versado no Mundo Antigo. Crúa, caótica por momentos, sen dúbida destinada a engrosar a lista de cómics censurados do Departamento de Latín do MGB.

Outras reseñas en:

*Preme na opción 720p HD para ver o vídeo en alta definición (parte inferior da imaxe).

Un centauro na corte do rei Ortega

2011-04-29T00:12:00.000+02:00

Mércores 27 de abril, 2011. Un dos últimos bolos da tempada. III encontro de experiencias Proxecto Ponte dos Brozos, patrocinado pola Fundación Amancio Ortega. Centro tecnolóxico de Arteixo. Na avenida de Arsenio Iglesias. Edificio Ultramoderno. Sillóns de pel no auditorium. Madeiras nobres. Dentro, todo o que un centauro 2.0 poida necesitar. Preséntanse varias experiencias en formato Pecha Kutxa. 20 diapositivas programadas de 20 segundos cada unha. Non todo o mundo o segue. Me gusta. Antídoto contra ponentes non gratos. Se non interesa, son só 6 minutos de suplicio. Bonum si breve, bis bonum. En definitiva, nihil novum sub sole.

A canción de Ariadna

2011-04-25T18:20:00.000+02:00

Unha pequena reseña deste manga recén aparecido e ambientado na Grecia Clásica.

Non busquemos nel fidelidade á Historia ou ao Mito.

Simplemente pasemos un bo rato con esta fermosa historia (de amor) con final feliz. Coa princesa Ariadna e o príncipe Órelan...

Autora: Irene Roga

Edita: Gaijin Manga - Glenat

Máis en:

Os números dun centauro de 5 anos

2011-04-10T12:00:00.001+02:00

Nas tardes destes últimos dous venres, 1 e o 8 de abril, cambiei de escenario e de auditorio. O último bolo deste "non ending Tour" levoume ás aulas da USC, dentro do curso de Iniciación á Metodoloxía Científica, organizado (por segundo ano xa) por SEECGalicia. Diante de min preto de 30 persoas, na súa maioría estudiantes de Filoloxía Clásica (si, aínda quedan!), pero tamén algúns profes.

Comecei por unha introdución ao mundo 2.0, repetindo mantras e tópicos xa consolidados (pero non por iso menos válidos), como a colaboración, a formación de redes e grupos, as gañas de aprender e de equivocarse, o cambio metodolóxico que implican as novas ferramentas, os novos alumnos que habitan nas aulas do s. XXI...

Na segunda xornada, nunha tarde onde se rondaron os 30 graos de temperatura, presentei a Chiron unha vez máis. Recursos, Comunidade, Historia, Presente e Futuro do noso Proxecto. Números, luces e sombras.

Queda agora a última fase. Dende a Aula Virtual de SEECGalicia agardan unhas tarefas para aprender a usar os recursos presentados e mesmo contribuír con aportacións propias.

De toda a presentación quero destacar aquí unha diapositiva. Os números de abril, ano 2011.

5 anos despois do seu nacemento, o centauro segue medrando. Xa non é un neno. E quizais por iso necesite máis atención que nunca. Pode que unha nova estancia en Compostela este outono contribúa a refrescar ideas e a recuperar ese dinamismo dos primeiros anos, hoxe perdido, e que tanto botamos de menos.

A mala prensa do latín

2011-03-26T13:49:00.002+01:00

Hai pouco falabamos aquí do que podía ser a enciclopedia do futuro.

Hoxe, sen ir tan lonxe, falaremos dun elemento descoñecido ata hai pouco, pero que chegou para quedarse. Se atendemos á forma de traballar dos nosos alumnos, semella que non poden imaxinar un mundo sen el (pero tampouco sen móviles ou sen botellón). Estou a falar do hipertexto.

Poñamos que este mesmo traballo que presento hic et nunc houbese sido realizado hai 20 anos. Sería unha listaxe sen máis, un texto plano que nos daría a definición de cada latinismo. O alumno quizais os aprendese todos de memoria, pero seguramente non sería capaz de empregalos no contexto axeitado.

Propuxen hai xa un par de anos aos meus alumnos un traballo colectivo, enriquecido ano tras ano coas aportacións dos integrantes dese curso de Latín II, que sempre se renova mentres nós seguimos sendo case os mesmos.

Tratábase de buscar exemplos de latinismos na prensa actual e completar a listaxe con pequenos fragmentos destes usos e ligazóns ao texto completo, citando o medio de comunicación e a data de publicación do artigo.

Este ano ademais intentamos poñer imaxes ao texto, na medida do posible con licenzas CC que permitan a súa utilización.

O resultado foi este documento en *.pdf de 32 páxinas, que ten a súa correspondencia no apartado de latinismos da nosa wiki PaulatimGallaecia. Nel aparecen exemplos de extraídos dos principais diarios do Estado. Hai novas de política, de deportes, de sociedade. Poucas, moi poucas, en galego.

E o mellor de todo é que o documento está inacabado. Faltan máis exemplos, faltan máis imaxes. Non será problema. Están agardando os de 1º, e os de 4º...

Sería un bo regalo para o decano da Facultade Periodismo da USC, que na súa cegueira ante o peso do latín nas ponderacións, fai bo o dito de "Quod Natura non dat, Compostella non praestat"

Abrir documento

Candidatura de Chiron aos premios internet 2011

2011-03-22T08:19:00.002+01:00

Chiron preséntase na XIII edición dos Premios Internet 2011 que convoca a Asociación de usuarios de Internet, no apartado de "Mellor web".

Os premios non teñen asociada ningunha contraprestación económica, soamente o recoñecemento por parte dos usuarios de contribuír de forma relevante á difusión, bo uso e desenvolvemento de Internet.

A votación dos premios realízase de xeito mixto: un terzo da puntuación corresponde a votación popular, o resto á valoración dun xurado.

Pódese votar ata o 30 de abril acudindo á candidatura de Chiron na páxina dos premios.

Coñeceranse os finalistas entre o 6 e o 10 de maio. O veredicto final e entrega dos premios será o 17 de maio, día mundial de Internet.

Animamos a todos os seguidores de Chiron a participar cos seus votos.

Ocrán-Sanabú versus Qwiki

2011-03-03T12:20:00.000+01:00

A alguén lle soa aquilo de Ocrán-Sanabú? E Bel-Cozvíjar?

Se coma min tiveches no salón da casa familiar, xusto enriba da televisión, a famosa enciclopedia Espasa, versión reducida, seguro que si.

Foron moitos días e moitas horas de fixar a vista naquela caixa tonta de dúas cadeas, onde contabamos globos e nos preguntabamos quen era ese Don José a quen se lle adxudicaba, quizais sen merecelo, o cobizado grao de chiripitifláutico. A mirada moitas veces esvaraba cara ao moble e percorría os lombos negros, azuis e dourados da famosa obra, que se vendía a domicilio e pagaba a prazos.

Aínda hoxe creo recordar o seu recendo. O tacto das follas.

Ben, deixémonos de recordos. O futuro xa está aquí, que decía a canción.

Isto pode ser o novo modelo (non ouso dicir definitivo) de Enciclopedia, a Qwiki. Unha especie de wiki con contidos multimedia: vídeos, mapas de google, imaxes, liñas do tempo, etc.

Facede unha proba con algunha destas buscas: República romana, Imperio Romano, Partenón, Xulio César, Augusto, Pericles, latín contemporáneo, etc.

Espectacular, non? Pois aínda está en fase alpha! (ah, pero en inglés only!)

* Aquí tedes máis información sobre esta innovadora ferramenta.

Dives Gallaecia 2012

2011-03-01T22:00:00.000+01:00

Dives Gallaecia 2012 e un novo proxecto emprendido por un grupo de profesores e alumnos do MGB. O obxectivo final do mesmo é elaborar un documental audiovisual sobre a romanización de Galicia.
O título Dives Gallaecia fai referencia á sona que tiña a nosa terra entre os romanos como sinónimo de riqueza e abundancia, sobre todo en recursos mineiros, en ouro, en prata e en estaño. O ano, 2012, sería a data en que se pensa rematar este traballo.
Búscase tamén a creación duha colección de imaxes de alta calidade dos restos arqueolóxicos de época romana máis importantes que conservamos en Galicia. Esta futura colección será a base dunha exposición de fotografía.
Haberá espazo tamén para as visitas aos museos e festas de recreación histórica (Arde Lucus e Festa do Esquencemento).
Participan no proxecto os alumnos de latín de 1º e 2º de bacharelato e os profesores seguintes:

Fotografía: Miguel Bugallo e Magaly Barreiro
B.S.O. e paisaxe sonora: María Varela
Guión e coordinación: Álvaro P. Vilariño
Edición de vídeo: Marisa Otero

Toda a información na web DIVESGALLAECIA 2012

A morte de Viriato (en vídeo)

2011-02-28T19:21:00.000+01:00

Si, en vídeo, pero tal e como o conta Eutropio no seu liber IV, XVI. Este texto figuraba no exame da Selectividade en Galicia no pasado mes de setembro de 2010.

Os meus alumnos téñeno que preparar hoxe pola tarde na casa. É unha especie de ensaio, un adestramento de cara á proba de tradución que terán mañá na Aula.

Acabo de colgalo na Aula Virtual. A idea é que o consulten esta noite, unha vez rematado o seu traballo, para que cada quen poida ver os acertos e erros cometidos.

É unha sinxela presentación elaborada con Keynote e logo exportada a vídeo (*.mov) dentro das opcións que ofrece o propio programa.

Reconstrución da Acrópole de Atenas.

2011-02-22T10:11:00.000+01:00

Grazas a Neso e á sua túnica, que nos fala hoxe do azul exipcio, acabo de descubrir este impresionante vídeo onde se fai unha reconstrución virtual da Acrópole de Atenas e o Erecteión.

E o máis sorprendente de todo é que foi realizado polo Instituto de Investigacións Tecnolóxicas da Universidade de Santiago de Compostela e dirixido por Carlos Hernández no ano 2001!

Premios Innovación Educativa 2010

2011-02-07T17:33:00.001+01:00

Hoxe estivemos na Consellería celebrando o noso Triumphus particular, a falta do escravo que nos muiñe ao oído para recordarnos que somos mortais...

Recollimos o primeiro premio de innovación educativa 2010 na modalidade B "Introdución das competencias básicas na aula dixital", cun traballo que xa recibira o Premio Crearte.

Cómpre agraceder hic et nunc as ensinanzas e experiencias recibidas logo dun lustro xa co vello centauro. Botade unha ollada ao proxecto e recoñeceredes as súas pegadas.

Abrir documento

Remata o concurso ODISEA 2011 para o MGB

2011-02-07T14:05:00.000+01:00

Non puido ser, como din os comentaristas deportivos ante o fracaso do equipo local. Malia que o intentamos, malia as horas de busca e investigación ininterrumpidas, malia a todo o noso esforzo, uns erros a todas luces evitables conseguiron que ningún equipo do MGB chegase ao desempate da Fase Galega que terá lugar o vindeiro mércores.

Porque iso de poñer Marte cando se pide a pregunta expresamente "en latín", ou iso de acentuar ARGONAÚTICAS no u, pois só pode achacarse ás présas, aos nervios ou simplemente despiste (maneras de vivir...).

Tamén é certo que o famoso EPINETRON acabou con todas as nosas esperanzas, xa que ningún grupo do centro foi capaz de atopalo. Nótase, supoño, a falta de profesor de grego. O de latín, hai que recoñecelo, non estivo á altura. Porque a forza de poñer cera nos oídos para non oír as súplicas das sereas (e sereos), esqueceu proporcionar unha bibliografía axeitada para esta tarefa.

Pero así e todo estou más que satisfeito da nosa participación e moi contento coas gañas que puxeron todos os equipos (non abandonou ningún).

Así que a pensar xa na ODISEA 2012!

Comeza Odisea 2011

2011-01-30T19:12:00.002+01:00

Mañá comeza unha nova edición do Concurso Odisea 2011

1.779 alumnos 711 equipos 125 Centros 86 localidades 3 Comunidades Autónomas.
(máis información na web de SEECGalicia)

Dende aquí toda a sorte posible para os meus alumnos (Marta, Alba, Cristina, Cristian, Óscar, Rita, Sandra, Noa, Catuxa, Ignacio, Mónica, Lorena, Alberto, David, Manuel, Luis, Rebeca, Fátima, Rocío, Ainoa, Lidia e Isabel), que defenderán ao MGB dende as seguintes formacións:

ALEA IACTA EST
VENI, VIDI, VICI
DIVINAE
ALTERUM MARE
VECHIA SIGNORA
MULTA ROGITAS
HIC HABITAT FELICITAS
PUELLAE DORMIENTES

Este é o mapa con todos os participantes:

Ver Odisea 2011 nun mapa máis grande

Si, puidemos! (no cumpleanos de Chiron...)

2011-01-28T14:07:00.000+01:00

Hoxe, a rede está chea de felicitacións por este lustro que levamos cumprido.

Chirón se gestó hace cinco años...(Doceo et Disco)
Felicidades a todos los chironianos y especialmente a sus creadores...(Nausicaa)
Felicidades, Chiron... (Clásicas 2.0)
Felicidades, Chironian@s... (Eirene-Clásicas 2.0)
...

5 anos 5. Un período suficientemente longo para facer unha valoración do traballo realizado.

E imbuído (posuído) como estou do espírito Obama, terei que concluír co seguinte:

pd: Para desgraza dos meus alumnos empecei a analizar polo miúdo o seu último discurso, que cumpre asombrosamente as premisas das Rhetorica. Tradición e herdanza clásica no presidente dos EEUU? Sen dúbida.

Odisea 2011

2010-12-24T10:25:00.001+01:00

Rematamos este ano de 2010 coa convocatoria dunha nova edición do Concurso Odisea, a sexta xa na Dives Gallaecia.

Este ano con dúas importantes novidades. Unha, a incorporación da sección da SEEC de Aragón (recollida en Audentes Fortuna Iuvat e Aragón Romano), que se suma ás de Valencia-Castellón, Alacant (escoitade ás Voces Gregas) e Galicia. E outra, o tema da muller na Antigüidade Clásica, que será o fío conductor do certame.
Estas son as bases e o calendario.

E que mellor presentación para ODISEA 2011 que as palabras de Isabel Barceló:

“É fundamental nos nosos días contemplar o pasado no seu conxunto. Se deixamos fóra do campo de visión ás mulleres, a nosa percepción das sociedades antigas será parcial, distorsionada e inxusta. As mulleres aportaron ás sociedades de todos os tempos tanto como os homes. transmitiron a vida, foron creadoras e transmisoras de cultura; regalaron coidados e afectos, aspectos fundamentais para o desenvolvemento da personalidade humana; contribuíron á economía e ao equilibrio social; padeceron os mesmos males que todos os demais. No bo e no malo, foron actoras sociais.

Negarlles o papel que historicamente desempeñaron non só é unha inxustiza, senón que ten efectos no presente: a falta de respecto xeral cara ás mulleres, as dificultades para que accedan a postos de decisión e de relevancia profesional e social, a continua necesidade de xustificar as súas esixencias, son algúns deses efectos.

Paga a pena combater todos eses prexuízos e perxuízos recuperando a memoria das mulleres do pasado. Aprender a coñecelas, valoralas, amalas. Darlles o recoñecemento que merecen, volvelas á memoria e á vida. Facerlles e facernos xustiza”.

Libros dixitais. Saturnalia. O mundo ao revés.

2010-12-21T17:49:00.000+01:00

Moven ficha as editoriais de libros de texto. Comezou en Cataluña pero dentro de pouco terémola tamén no resto do Estado, a implantación dos chamados "libros dixitais" é xa un feito. Moitos millóns de euros en xogo. O alumno terá que pagar una licenza duns 30€ ao ano para acceder a este tipo de publicacións. Cambia o formato, pero segue o negocio, segundo lemos neste artigo do País.

De cambio metodolóxico fálase máis ben pouco. E de formación do profesorado aínda menos. Aquí na Gallaecia, a xente está desbordada coa implantación do plan Abalar. O de sempre: o carro antes dos bois. As máquinas antes que a formación. Os aparellos chegaron aos centros aos tres meses de empezar o curso, as instalacións wifi están sen acabar e o plan de formación dos profesores remata en maio! Así as cousas, podemos atopar na prensa novas coma esta, que describe a situación da comarca do Barbanza.

Como na música, e ben o sabe a SGAE, o conto cambiou moito nos últimos anos. Hoxe os medios e as ferramentas a disposición do profesorado son outras. Estamos conectados, formamos grupos, redes, intercambiamos materiais e experiencias, lanzamos novas ideas e propostas ao amparo do brazo protector do Centauro.

Velaquí un exemplo que desbota a idea de que o profesorado non pode, está desbordado ou superado para xerar e publicar contidos en formato dixital. Quizais non podía antes, non había medios, estábamos illados e era moito traballo para unha soa persoa. Pero agora somos moitos. Temos a formación, as ferramentas e a rede.

E os profesores de Clásicas temos a Chiron.

Tomando como base as excelentes entradas realizadas por Amparo Moreno no seu Hortus Hesperidum e Xosé Manuel Otero no Olmo dos falsos soños nace este documento sobre as antigas Saturnalia. Con imaxes e hipertexto, mellorando as capacidades do libro tradicional. Pero de libre distribución, creado ao amparo das licenzas CC., gratuito e a disposición de todos.

Quizais xa chegou o día no que moitas editoriais van ter que ler primeiro o material que temos publicado na rede para confeccionar os seus modernos "Libros Dixitais". Temos vantaxe. Ao fin e ao cabo levamos anos facéndoo. O mundo ao revés. Deberíamos tocarnos co pilleus como símbolo da nosa liberación, sen dúbida máis duradeira que nas antigas festas.

Pero como na música, coa información e os medios agora ao alcance de todos, o mellor profesor seguirá sendo aquel que máis brille nos seus "directos".

Abrir documento

Polo Imperio (a honra, as mulleres...)

2010-12-20T09:04:00.000+01:00

Diario do capitán Glorim Cortis, capitán de escadra.
Terceiro día de asedio dunha batalla que imos gañar. Unha batalla máis. Unha victoria máis.
Ningún pobo, ningún exército coñecido é xa capaz de plantarnos cara.
Avanzamos coma a auga, rompendo presas, filtrándose nas adegas e nos sotos.
O Imperio fíxose tan poderoso que a soa idea de manter un asedio faise insoportable.
Avanzamos.
A nosa escuadra é un diamante en bruto en medio desta potencia desatada.
Os meus homes son os meus ollos, os meus nervios, o meu ventre, e eu son o que son os meus homes.
Avanzamos.
Os meus homes desexan o que eu quero, e eu quero o que desexa o Imperio.
Avanzamos.
Polas mulleres, polo ouro, pola gloria.
Cubrimos a terra con sangue inimigo.
Avanzamos.
Polo Imperio.

Así comeza "Por el Imperio" I. El Honor, de Merwan Chabane (guión) e Bastien Vivès (debuxos), editado por Diábolo Ediciones, que ten a súa continuación en "Por el Imperio" II. Las mujeres, de recente aparición. A serie completarase cunha entrega máis, "Por el Imperio" III. La Fortuna", editada xa en francés pero aínda non en castelán.

Nunha época indeterminada, a tensión apoderase do lector dende a primeira viñeta. O tenebrismo da atmósfera, a inquedanza que nos provoca ese debuxo de trazos expresionistas, de cores tan semellantes á cerámica romana, de ceos negros ameazantes, fan desta obra unha lectura ideal para estas datas que ameazan un ano máis o noso descanso invernal. A guerra, a ambizón, a conquista, a violencia, o derramamento de sangue, contrapunto de tanto azucre, compras e boas intencións coas que se adornan as Saturnalia do século XXI.

Merquei estes dous volumes para a Biblioteca do MGB, e sen dúbida pasarán a engrosar a mítica listaxe de Cómics censurados que posúe o Departamento de Latín (gárdanse nun cuartucho especial, a salvo das lúbricas miradas dos alumnos dos primeiros cursos da ESO). Que fermoso exemplo para ilustrar a pervivencia das institucións republicanas! (e que gran publicidade para espertar a curiosidade dos futuros lectores!)

En calquera caso a min paréceme un complemento estupendo para ilustrar o tema do exército, do que hai pouco realicei un traballo en eXeLearning con cuestionario Moodle incorporado, que podedes descargar dende a wiki de Chiron, tanto no formato propio do programa *.elp como en *.zip (páxina web).

Podedes ler outra reseña da obra en "Cárcel de Papel".

E por último, un vídeo a modo de Trailer.

Novela Histórica e dereitos de autor

2010-12-05T23:17:00.004+01:00

Hai unhas semanas o profesorado galego recibiu esta información da Consellería:

---------

(Texto proposto polo grupo de traballo constituído a instancia da Comisión Xeral da Conferencia Sectorial de Educación para analizar o límite legal da ilustración para o ensino, establecida na Lei de propiedade intelectual)

INFORMACIÓN PARA OS CENTROS ESCOLARES SOBRE OS DEREITOS DE AUTOR

A Administración Educativa debe impulsar o respecto aos dereitos de autor nas aulas e na xestión e actividade diaria dos centros. É por isto que todos os membros da comunidade educativa deben coñecer que a propiedade intelectual dunha obra literaria, artística ou científica corresponde ao autor por o só feito da súa creación, e que ser autor conleva o ter recoñecidos unha serie de dereitos que todos debemos respectar.

A Lei de propiedade intelectual regula eses dereitos e tamén nos describe os límites que se lles aplican.

En concreto, o profesorado da educación regrada non necesita autorización do autor para realizar actos de reprodución, distribución e comunicación pública de pequenos fragmentos de obras ou de obras illadas de carácter plástico ou fotográfico figurativo.

Esta utilización unicamente pode ter lugar para a ilustración das actividades educativas nas aulas; e as obras, para poder utilizarse de forma fraccionada, han de estar, previamente, divulgadas, e no posible, o profesorado deberá facer referencia a quén é o autor e a fonte de onde se extraeu o fragmento.

Santiago de Compostela, outubro de 2010

-----------

Hai anos xa que veño traballando nas miñas clases con pequenos fragmentos de ensaio ou novela histórica. Neles cito sempre ao autor, ano de publicación, editorial e páxinas utilizadas. Acompaño ao final unha serie de preguntas relativas ao texto empregado.

Antes creaba sempre unha tarefa de edición en liña no moodle, onde copiaba estas cuestións para que os meus alumnos as editasen despois. Agora, coa implantación no noso centro de Google Apps, creo unha tarefa non en liña na Aula Virtual só para poñer as cualificacións pero fago as correccións nos documentos que os rapaces comparten comigo en Google Docs (a edición é para eles moito máis sinxela e fiable e eu podo insertar comentarios cunha nota á marxe ao corrixir).

A comunicación da Consellería animoume a publicar estes cuestionarios, que tan bo resultado me levan dando.

Antes pasaba moitas horas escaneando as páxinas e retocándoas despois cun programa de recoñecemento de caracteres (OCR). Pero hai pouco descubrín que outras persoas fixeran antes por min este engorroso traballo e que practicamente toda canta novela histórica hai publicada neste país pode atoparse en *.pdf ou en *.doc cunha simple pregunta (capciosa, eso sí...) ao mago Google.

Aquí queda unha pequena lista dalgúns dos fragmentos que eu traballei, coas cuestións na última páxina, por se poden ser de utilidade para algún colega.

Rómulo e Remo (Steven Saylor, Roma)
Los Etruscos (Friedhelm Prayon, Los Etruscos)
A carreira ao consulado (F. Pina Polo, Marco Tulio Cicerón)
Cursus honorum (Tom Holland, Rubicon)
El duelo con Cartago (P. Grimal, Historia de Roma)
Rubicón, Prefacio (Tom Holland, Rubicon)
Cicerón, Introducción (F. Pina Polo, Marco Tulio Cicerón)
Plauto. La tarde del estreno (S. Posteguillo, Africanus el hijo del Cónsul)

* imaxe de btr1dot.com en flickr

A Web 2.0 (sive One Love)

2010-12-03T20:22:00.001+01:00

Vale, xa sabemos que non é un título moi orixinal, pero así foi presentada a miña ponencia nun bolo moi especial que tiven esta semana que hoxe acaba.

O mércores, logo de pasearme co LLPSI nas mans entre os pupitres dos meus alumnos de 1º de Latín enumerando as armas e demais equipamento dun miles romanus, puxen rumbo a un dos mellores hoteis de Santiago, onde me esperaba unha audiencia dunhas 50 persoas, de 30 a 80 anos, e un inhalámbrico diminuto conectado dende a miña camisa a un equipo de son que sería envexa da mesma París de Noia.

Alí disertei sobre a Dura lex, sed lex, que outorga ao alumno o dereito a ser formado coa competencia dixital necesaria, sobre o nacemento da 2.0 (Atenea xurdindo da cabeza dun Zeus de só lectura?), sobre nativos e inmigrantes dixitais. Falei de compartir, de participar, de grupos e redes, da folksonomía e das etiquetas, e das "gañas de equivocarse" que tantas veces invoco e que escoitei por vez primeira ás sabias Voces Gregas.

A Unión de Consumidores de Galicia, por "esas cosas raras de la vida", púxose en contacto comigo para participar nunhas xornadas que levaban por título "As Asociación de Consumidores no século XXI".

Malia que no tríptico o meu nome figuraba co epígrafe de "Técnico da Consellería de Educación", eu presenteime como o que son, profesor de latín de setembro a xuño (vale, isto último non o dixen...)

E teño que dicir que, a medida que ía falando e pasaban as diapositivas, empecei a notar unha especial conexión coa xente, esa empatía que che fai sentir que realmente te están escoitando, e o que é moito peor, que te están escoitando con interese e atención, o cal, para un profesional do ensino non deixa de ser unha auténtica bendición, vindo como vimos doutros mundos (pero que están neste...)

E se ao final chegan os aplausos e as felicitacións persoais á saída digamos que xa entramos directamente nos campos Elíseos dos ponentes xustos.

No turno de preguntas houbo un chaval (digamos de tres cuartos de século...), algo ofendido quizais pola fenda dixital que mostraba o vídeo do Pai e Fillo e o portal Wap, que nos retaba a que o pechásemos nunha habitación cun nativo dixital adolescente, e que logo de "cortarlle o cable" (sic) lles puxésemos aos dous cantas operacións matemáticas ou traducións de latín quixeramos, e a ver quen resolvía mellor. (logo, nunha segunda intervención, propuxo tamén unha nova clasificación para os grandes inventos da humanidade, onde a anestesia quedaría por diante da roda, da imprenta ou do ordenador. E non vou ser eu quen llo discuta...)

Esta foi a presentación que utilicei, con ligazóns aos vídeos utilizados.

Abrir Documento

E para rematar o post (unidade de medida na comunicación 2.0) este vídeo que nos amosa o poder da colaboración, da intelixencia colectiva, das redes que podemos crear (e o incrible talento musical que teñen algúns...)

En perigo de extinción

2010-11-30T08:57:00.000+01:00

Esta vez o perigo asexa ao mundo universitario. A Consellería estipulou un prazo de tres anos para que as carreiras con menos de 25 alumnos incrementen a matrícula. En caso contrario desaparecerán. O caso, sen ir máis lonxe, de Filoloxía Clásica. Así aparecía publicado este domingo na Opinión de Coruña. Iso si, neste prazo os nosos colegas universitarios poden artellar os medios que consideren oportunos para incrementar matrícula. Promoción, publicidade, renovación, actividades, esforzo por captar alumnos... Sóavos de algo? Benvid@s ao clube.

Por outra banda saiu publicada tamén na páxina da CIUG a nova lista de ponderacións das materias da fase específica para o curso 2011/2012. Tralas xestións realizadas no seu día por SEECGalicia, temos que dicir que a situación mellorou substancialmente, sobre todo no caso do latín. O grego non sae tan ben parado (puntúa 0,1 en Historia, Historia da Arte, Información e Documentación, e Ciencia Política e da Administración, por 0,2 do latín). No caso de Xornalismo, para desgraza dos meus alumnos e malia o noso traballo dos latinismos na prensa, quedan ambas materias cun exiguo 0,1.

pd: que ocorrrerá se os plans de promoción na Universidade non teñen éxito? Quedarán os nosos colegas relevados de docencia e entregados exclusivamente aos misterios do xenitivo en Horacio ou o aoristo sigmático en Xenofonte? Terán que exercer tamén de profesores de alterne, con clases de Lingua Española, Fonética xeral ou Atención Educativa?

*Imaxe de Loco085 en Flickr

Familia Saguntina Per Se Illustrata (Xornadas Cultura Clásica 2010)

2010-11-07T22:22:00.001+01:00

Para un profesor de Clásicas Sagunt non é unha cidade, é un estado de ánimo. Eu xa intuía algo disto trala miña visita anterior aos Ludi Saguntini, na primavera do ano 2008, cando estiven cos meus alumnos dentro do proxecto dos 2.000 anos por correo.

Pero no outono Sagunt presenta outra cita ineludible, as "Xornadas de Cultura Clásica" organizadas pola Asesoría de Linguas e Cultura Clásicas do CEFIRE local (ou sexa, por Juanvi...), e que este ano cumprían a súa VIII edición. Alí estiven presentando o concurso Odisea, nunha mini-edición para profesores que tivo lugar na tarde do sábado. E alí estiveron uns 180 compañeiros de Clásicas, con abundante representación das familias: os .net, os .com, os .org...

As xornadas comezaron o sábado e foi Antonio González Amador (de CulturaClasica.com) o que abriu as ponencias, coa presentación das Fabulae Syrae (Graecorum Romanorumque fabulae ad usum discipulorum latine narratae) un bo complemento para o método LLPSI (do capitulum XXV en adiante), con textos de Luigi Miraglia e fermosas imaxes de Iohann Wilhem Baur. Nel poderemos atopar, entre outras, as historias de Pygmalion, Tarpeia, Nausicaa, Horatius Cocles ou Deucalion e Pyrrha. Grazas Antonio por este exemplar que hoxe teño nas miñas mans e que disfrutarán en breve os meus alumnos. Puiden facerme tamén coa edición en cor de Familia Romana, que gaña moito con respecto á versión anterior en branco e negro.

A segunda cita do día foi con Virginia Pla, quen nos mostrou o seu traballo coa plataforma eXeLearning nos campos da etimoloxía médica e o corpo humano. Outro luxo que teñen na comunidade valenciana, as asignaturas optativas de Fundamentos Léxicos da Ciencia e da Técnica e Referentes Clásicos no primeiro e segundo curso do Bacharelato respectivamente. Poderiamos conseguir aquí na Gallaecia algo semellante? A xuizo de Mercedes Madrid foi cuestión de estar no lugar exacto e no momento xusto.

José Luis Navarro, membro da SEEC e Vicepresidente de EuroClasicca, falounos do Certificado Europeo en Linguas Clásicas, unha iniciativa que pretende dotar de un título europeo aos estudiantes destas disciplinas, e ao que podemos presentar aos nosos alumnos. Tanto en latín como en grego clásico teremos 4 niveis: Vestibulum (nivel equivalente a 4º de ESO), Ianua (1º de Bacharelato), Palatium (2º Bacharelato) e Thesaurus (1º e 2º cursos de Filoloxía). A idea é convocar unhas probas anuais, que consistirán nun texto en latín ou grego antigo e unhas preguntas de comprensión sobre o mesmo. Seriamos os propios profesores os encargados de matricular e supervisar os exames dos nosos alumnos.

A mañá pechouse cunha fermosa conferencia de Isabel Barceló, "Un paseo pola Roma das mulleres", e abofé que a escritora conseguiu transportarnos, coa súa voz como única ferramenta (aquí no houbo espazo para as TICs), á Roma das Sabinas, da vestal Claudia, de Iulia (filla de César e muller de Pompeio) de Cornelia, filla do Africano e nai dos Gracos. Volveu representarse de novo ante os nosos ollos a traizón de Tarpeia, a paixón de Dido, a entrañable historia de Pero. Pero desta vez soubemos da localización precisa destes episodios: onde amamantou Pero ao seu pai (no templo da Spes, ao lado do teatro de Marcelo), onde foi aplastada Tarpeia, onde lle foron ofrecidos funerais dignos dun xeneral a Iulia, onde recibiu Cornelia ás súas amigas para mostrarlles as súas xoias...

Na comida, falando con Isabel, falando de mulleres, as grandes olvidadas da Historia, pensamos en facerlles a nosa pequena homenaxe, un intento de sacalas dese esquecemento a que foron sometidas durante o paso dos séculos: unha edición monográfica do Concurso Odisea sobre as mulleres do mundo antigo.

A tarde deparaba varios talleres: xogos, teatro, baile, escritura, infancia, pintura.

E a Odisea de Laertes, o noso cometido. E digo noso porque fomos o que esto escribe e Ana Ovando (AnaWiki, PolivalenteAna) os encargados de levar a cabo esta mini-edición do Concurso de Cultura Clásica organizado polas seccións de SEEC de Valencia-Castellón, Alicante e Galicia. Esta vez foron os profesores os que concursaban. A idea era que coñecesen o concurso dende dentro. Que sentisen os nervios e o stress dos nosos alumnos cando encaran as preguntas que aparecen en pantalla. Tiñan 10 minutos para contestar cada unha das 3 tandas de preguntas e 30 minutos para o preguntón. Houbo dúas quendas para o concurso. Na primeira, e formando grupo en solitario, o gañador foi un ilustre chironiano, que esperemos leve a semente a terras aragonesas para contar cunha comunidade máis na vindeira edición.

Despedín as xornadas con outro luxo: a Domus Baebia. Que podo dicir que non fose dito xa do gran traballo que están realizando nesta Aula Didáctica? O que na miña anterior visita era unha idea, un proxecto, hoxe é unha realidade. Un fogar da Cultura Clásica que acolle día tras día (hai lista de espera) dende estudantes de primaria ata xubilados ou asociación locais. Alí estaban Salva (escriba, mago e azoute de A3), Amparo e Charo, que me obsequiaron cunha auténtica visita ViP a todas as instalacións do centro. Tamén pechamos alí un acordo para traducir ao galego parte do fantástico material que teñen publicado no Hortus Hesperidum, concretamente o referido á infancia e ritos funerarios. Grazas Amparo, Salut e Lluïsa, pola disposición a compartir o voso traballo. E falando de luxos: e que hai algunha outra Aula Didáctica no mundo que despois de traballar cos rapaces nas súas instalacións poida coller as chaves dun auténtico teatro romano (o teatro de Sagunt, que dista uns centos de metros), e levar alí aos alumnos para poñer en práctica todo o aprendido?

Dende a Gallaecia, grazas a toda a Familia Saguntina, a todos os amigos que puiden ver e coñecer nestas xornadas inesquecibles, e sobre todo aos mellores anfitrións que un bárbaro podería desexar, ao bo facer dun incombustible Hermes e a cálida compaña das fermosas Voces Gregas.

Hispania, a serie. Opinións no muro dos desexos.

2010-11-03T09:40:00.003+01:00

Despois do ríos de tinta (catódicos) sobre a estrea da serie Hispania en A3 a pasada semana, botaba en falta outro tipo de opinións, as opinións dos nosos alumnos.

Para coñecelas empreguei este novo "trebello, Wallwisher, unha sinxela ferramenta que permite aos usuarios pegar notas con só dous clicks de rato. As mensaxes están limitadas a 160 caracteres (algo que algúns levan moi mal...), e podemos incluír ligazóns a outras webs, imaxes ou vídeos. E por suposto podemos insertar o "muro" no noso blog.

Este foi o resultado. Picando nesta ligazón poderedes velo a pantalla completa.

Collatinus multilingüe

2010-10-28T19:42:00.010+02:00

Case un ano despois da proposta que lanzara Carlos Cabanillas podemos por fin ver os froitos do traballo realizado polo grupo de profesores que traduciron ao castelán, catalán e galego o famoso axudante para a tradución dende o latín creado polo profesor Y. Ouvrard.

É unha versión en probas, así que nestes primeiros momentos teremos que disculpar os erros que nos poidan saír ao traballar con el. Pero estou seguro que co tempo se vai converter nunha valiosa ferramenta para os nosos alumnos. Anímovos a probala de inmediato cos textos de Eutropio e a que me fagades chegar os erros que atopedes na versión galega deixando un comentario.

O seu enderezo e: http://collatinus.educarex.es/

*Máis información na web de Chiron.

"Dairas", gañadora dos premios Crearte 2010

2010-10-21T17:03:00.001+02:00

"Dairas", a curtametraxe de animación stop-motion do Taller de Creación Artística do MGB vén de recibir un novo galardón.

Neste caso trátase dos Premios Crearte 2010, convocados polo Ministerio de Cultura para o fomento da creatividade no ensino secundario (modalidade B, BOE luns 15 de marzo de 2010).

O premio consta dunha dotación económica de 23.000€ e dunha acreditación do Centro por parte do ministerio como "Centro Educativo Creativo".

Na imaxe podedes ver aos profesores que formamos parte do proxecto (de dta a esq.): Miguel Carbajal, Xoan Xosé Pérez, María Varela e Álvaro P. Vilariño.

Que nadie sepa mi sufrir (webs dinámicas)

2010-10-09T13:28:00.002+02:00

Hai xa anos que por varios foros proclamaba eu as bondades do proxecto das webs dinámicas (picade na ligazón, picade, xa veredes como non funciona!), que dende a Consellería de Educación da Xunta de Galicia levaba aos centros unha plataforma que constaba de Drupal (web de centro), Moodle (Aulas Virtuais), Copermine (Galería de fotos) e PHPWebquest (xerador de actidades). Era o ano 2006, e o noso Centro foi un dos primeiros en sumarse. Éramos a envexa de todos: un proxecto plenamente operativo, funcional e presumo que non moi caro.

Amor de mis amores,
reina mía, qué me hiciste
que no puedo consolarme
sin poderte contemplar.

Puidemos así empezar a construír un sitio de Centro sen necesidade de instalar ningún programa, cun servicio técnico impecable que solucionaba todos os problemas que ían saíndo (grazas Xose Luis), e sobre todo dun xeito colaborativo. Creando varios usuarios, con permisos diversos, podíamos subir contidos á web de xeito sinxelo e organizado. Facíano os de secretaría, a Vicedirección, Xefatura de Estudos, os Departamentos, a ANPA, etc. A información medraba día a día. Entre todos. O sistema foi un éxito e andabamos xa polas 150.000 visitas.

Y pensar que te adoraba tiernamente,
que a tu lado como nunca me sentí.

As Aulas Virtuais tamén botaron a andar rapidamente, con moitos cursos operativos, e mesmo foron premiadas pola propia Consellería. Este ano, como coordinador TIC, tiña a un grupiño de profesores decididos a cambiar a súa metodoloxía, utilizando Moodle por primeira vez nas súas clases. Pasaramos varias tardes traballando e todo estaba preparado para que empezasen xa a abrir as Aulas aos alumnos, mandar tarefas, colgar información, etc.

Y por esas cosas raras de la vida
sin el beso de tu boca yo me vi.

Pero non. Levamos todo o curso co servidor practicamente inoperativo. Ou non vai ou vai tan lento que é imposible facer nada. Teño aos alumnos deseperados e aos profes desanimados. Ninguén se puxo en contacto cos Centros. Non hai información (oficial), todo está paralizado e non se sabe que carallo pasa. Aínda por riba a UAC (unidade de atención a centros) cambiou de mans e nin están nin se lles espera. A maioría das veces non contestan aos correos (probade: uac@edu.xunta.es), e cando o fan non din máis que chorradas.

E así estamos, un pouco como Catulo e Lesbia.

Ya que pagaste mal
a mi cariño tan sincero,
lo que conseguirás
que no te nombre nunca más.

...ou en palabras do gran Ángel Cabral e a voz de o impagable Raphael (si, con -ph-)...

Que nadie sepa mi sufrir
Música: Ángel Cabral Letra: Enrique Dizeo

No te asombres si te digo lo que fuiste,
una ingrata con mi pobre corazón,
porque el brillo de tus lindos ojos negros
alumbraron el cariño de otro amor.

Y pensar que te adoraba tiernamente,
que a tu lado como nunca me sentí.
Y por esas cosas raras de la vida
sin el beso de tu boca yo me vi.

Amor de mis amores,
reina mía, qué me hiciste
que no puedo consolarme
sin poderte contemplar.
Ya que pagaste mal
a mi cariño tan sincero,
lo que conseguirás
que no te nombre nunca más.

Amor de mis amores
si dejaste de quererme,
no hay cuidado que la gente
de eso no se enterará.
Que gano con decir
que una mujer cambió mi suerte,
se burlarán de mi,
qué nadie sepa mi sufrir.

30 de setembro, día de Google

2010-09-30T20:42:00.001+02:00

Así deberíamos chamar dende hoxe a esta data, nun mes por certo ben cargado de efemérides.

Porque hoxe conflúen dous feitos que ben merecen esta reseña, y que cada vez outorgan máis valor a este mantra, que eu oín por vez primeira ao noso Dux Ubibene, durante a estancia de Chiron en Compostela:

"Google fixo (e fai) máis pola educación que moitos gobernos"

Dende logo bastante más que a Consellería de Educación da Xunta de Galicia, que hai un ano suprimiu a conta de correo-e edu.xove para os nosos alumnos e que leva todo este inicio de curso 2010/2011 con problemas no servidor onde están aloxadas todas as webs e Aulas Virtuais dos centros, o que se traduce na imposibilidade case total de traballar nestes ámbitos, xa que o sistema está colapsado ou caído unhas veces sí e outras tamén.

Pero volvamos aos feitos a destacar.

O primeiro: dende hoxe Google traduce latín. Ou iso proclama. Aínda que a xulgar polos resultados que lemos nos Dies de Dèdal creo que os nosos alumnos conseguirán mellores resultados traducindo eles mesmos. (Probade palabra a palabra, como un diccionario, a cousa mellora moito!!)
O segundo: Google vén de conceder hoxe ao noso centro un dominio de contas de correo para todo o alumnado e comunidade educativa, con todo o que iso conleva: acceso a todas as ferramentas de google, grupos de correo, calendario compartido, e moitísimas cousas máis que aínda estamos por descubrir. (Todo isto grazas ao gran traballo do meu compañeiro Sindo Monteagudo. Un crack!)

30 de setembro, día de Google

27 de setembro - CHIRON 2006/2010

2010-09-27T17:50:00.000+02:00

Despois das palabras de Luis e Ana non me queda outra que poñelo en imaxes...

Latín: exame de Selectividade de setembro 2010

2010-09-25T10:40:00.001+02:00

Este foi o exame oficial na Comunidade de Galicia nas probas das PAAU de setembro 2010.

Un exame, como o de xuño, que se axusta ao programa enviado polo coordinador. Textos moi asequibles, sobre todo o de Eutropio. O nivel xusto, creo eu, para un alumno de 2º de Bacharelato.

O texto de Fedro, como pasa case sempre ao quedar cortada a fábula, non se entende demasiado ben. O alumno, logo de traducir o texto latino, se antes non leu a fábula en tradución, pode quedar con moitas dúbidas sobre o verdadeiro significado desta fábula (con ese pauciño do final...), que Esopo creou para ilustrar a situación de descontento en Atenas coa chegada da dictadura de Pisístrato. Deberemos polo tanto recomendar ler as fábulas completas de Fedro previamente, para ter así unha idea de tódalas historias alí contadas.

Paau Latin Setembro 2010

Alfa e Omega

2010-09-24T01:54:00.003+02:00

Alfa e Omega. Principio e fin. Setembro e xuño.
Chiron en Gijón, primavera do 2008. Un tema de Santiago Menor, dende Avilés.
Imaxes: La mirada griega.
Para Nausícaa e Ricardo, dende a Dives Gallaecia:

Omne principium difficile

2010-09-18T20:27:00.011+02:00

Como tódolos setembros produciuse outra vez a milagre, a cerimonia de transformación. O paso das estacións. Volvemos.

Escoitamos con ledicia como outros compañeiros gañan fieis, e mesmo logran bula para abrir a igrexa a un só feligrés (aquí gastámolo todo na cidade da Cultura e logo pasa o que pasa...)
Do meu recente periplo por terras catalanas, ademais do privilexio da visita a Girona con tan egrexio cicerone (outros non puideron asistir por mor dos males propios da xuventude), traio noticias sobre o novo calendario que nos espera, e que estreaban alí este curso: comézase unha semana antes e logo en febreiro-marzo vén unha semana de vacacións, comúnmente coñecida como semana branca, aínda que a xulgar polo visto na viñeta quizais habería que pensar na mudanza de calificativo. Tamén comezaba alí a implantación dos libros dixitais, algo parecido ao "Proxecto Abalar". En principio somos todos moi modernos e renovadores, quizais para acabar onde xa estabamos: cos libros tradicionais escaneados e presentados en pantalla.
En Galicia comezamos o curso cun recorte importante de profesorado, con máis alumnos por aula, cun decreto para o uso do galego que vai ser ignorado olímpicamente nos Claustros, e cunha paixón colectiva, enfermiza case, polas seccións bilingües, aínda a risco de esquecer a nosa propia.
No IES Manuel García Barros da Estrada desaparece o Grego neste curso. Despois de que apenas un par de alumnos escollesen a asignatura e dada a imposibilidade de crear grupos con tal número, a titular de Grego foi desprazada a un centro de Santiago. A situación desta materia semella xa desesperada. Se non se toman medidas rapidamente as cousas só poden ir a peor. Non creo que sexa toda a culpa da Administración. Son os rapaces os que non a piden. Ou se cambia o programa de xeito radical ou o descenso de alumnado será imparable. O aoristo, a voz media e a reduplicación terán que ceder o paso a outros contidos más axeitados para os rapaces do século XXI.
Ademais do grego tamén perdemos, eu neste caso, o latín de 4º de ESO. A progresión desta materia foi alarmante: de 20 alumnos hai dous anos, 10 alumnos o ano pasado e ningún neste (só a pediron 2 e como optativa e o recén creado itinerario LATIN-MUSICA non foi escollido por ninguén!). É só un feito puntual? Cambiarán as tornas no futuro?
Así comezamos este curso de 2010/2011. Algo nos avisa, na boca do estómago, que mañá subimos ao escenario.
Con menos público.

*Viñeta publicada no diario La Manyana, de Lleida

Exame de Selectividade Latín 2010

2010-06-22T14:22:00.000+02:00

Ben, aínda que foi difícil de conseguir este ano, aquí está xa por fin o exame das PAAU de latín 2010 (con apuntamentos de alumno incluídos...)

Dous textos moi accesibles, tanto o de Eutropio como o de Fedro (que por certo, fixemos en clase máis dun ano). Sin problemas tampouco nas cuestións gramaticais.

En literatura foi o turno para Cicerón e Plauto, a elixir. As cuestións do mundo clásico tamén entraban dentro do esperado (de actualidade o topónimo de Sobrado, da que falamos aquí hai ben pouco por mor dun Conselleiro mentireiro)

Un exame polo tanto correcto. Os meus alumnos están desaparecidos, polo menos no mundo Virtual, así que aínda non teño a súa opinión. Pero penso que han estar ben contentos (iso espero...)

Exame de Selectividade de Latín. Xuño 2010.

Dairas, estrea o vindeiro 23 de xuño

2010-06-15T22:55:00.000+02:00

Dairas é unha curtametraxe de animación realizada polo Taller de Creación Artística do MGB. Alguén dixo algunha vez que en realidade só existen dúas historias para ser narradas: unha sobre unha guerra e outra sobre o regreso ao fogar. Dairas é a historia de Ahmed, un neno que vive nos campamentos de refuxiados saharahuis de Tindouf, en Alxeria.
Os meus alumnos de TICs de 1º de Bacharelato realizaron varios Glogs (pósters multimedia) para a estrea da curta. Este foi o que máis gustou, aínda que a elección foi moi difícil, pois o nivel estaba alto. A súa autora foi Sue Sánchez. Grazas Sue! Podes velo mellor en Pantalla grande.

pd: as invitacións para o 23 de xuño están esgotadas. Faremos un segundo pase o luns 28 de xuño. Se alguén está interesado en asistir poñédevos en contacto comigo.

"La odisea de Giussepe Bergman", por Milo Manara

2010-06-01T12:10:00.010+02:00

A segunda recreación corre a mans de Milo Manara, e leva o título de "La odisea de Giuseppe Bergman". Foi publicada por Planeta de Agostini en Barcelona no ano 2007, e reseñada anteriormente por Ricardo con abundantes imaxes que ilustran a trama.

É esta unha versión moi distinta da anterior, e dirixida especialmente ao público adulto. A quen coñeza as obras de Manara pode que non lle sorprenda nada do que ocorre nesta aventura.

O forte erotismo que imprega todas as páxinas permítenos un profundo coñecemento da anatomía femenina dende tódolos ángulos posibles. Temos a un personaxe, unha fermosa rapaza, do que colga un falo de madeira durante gran parte da historia, e unha protagonista, tamén guapa ela, á que se lle están baixando os pantalóns páxina tras páxina. Por se o anterior fose pouco, tamén aparece unha especie de convención de moteiros heavys montados en Harleys, cunhas amigas un tanto, digamos, liberais...

A historia dun naufraxio da pé a unha narración de corte fantástico, onde o propio Ulises e o seu piloto Elpenor se lles aparecen misteriosamente aos protagonistas, que, coa axuda dun casco de extraordinarios poderes, serán transportados no tempo para aparecer sen ser vistos no pazo de Eolo, na praia das vacas do Sol, con Escila e Caribdis, coas sereas e finalmente na illa de Circe.

E quizais sexa isto último o que máis nos poida interesar, o fermoso debuxo que recrea os famosos episodios narrados por Homero, poboados, iso si, dun auténtico exército de velinas transformadas en sereas e deusas antigas...

A Odisea. Cómic por F. Villalobos e J. González.

2010-06-01T12:09:00.002+02:00

Presentamos hoxe, dentro da serie dedicada aos "Tebeos Clásicos", dúas versións da inmortal obra de Homero.

En primeiro lugar falaremos da publicada por edicións SM, Madrid 2008, con guión de Federico Villalobos e debuxos de Jorge González. Encádrase dentro da serie editorial ¿sigues pensando que los clásicos son cosas del pasado?, así que semella perfecta para a introdución dos máis novos ao Mundo Clásico.

Cun debuxo a coloríns, que nos recorda ás veces aos trazos expresionistas de Munch, un guión rápido e preciso percorre as aventuras máis salientables de Odiseo: a toma de Troia, a chegada ao pais dos Feacios, a estancia cos Lotófagos, o cíclope Polifemo, Circe, as sereas, Calipso e o recoñecemento de Ulises e posterior matanza dos pretendentes.

Podedes ler outras reseñas en ComicPasión ou no blog de Ricardo Helleniká.

Arde Lucus 2010

2010-05-31T14:08:00.000+02:00

Lemos na prensa que nos vindeiros 25, 26 e 27 de xuño vaise celebrar en Lugo unha nova edición do Arde Lucus. E digo lemos na prensa porque, como desgrazadamente é habitual, a menos dun mes para o inicio dos actos, na propia web do evento (de vistoso deseño pero cunha navegación difícil e engorrosa e escaso ou nulo contido) non podemos atopar nin o programa nin o cartel para 2010.

Pola prensa nos enteramos tamén de que este ano se vai poñer en marcha o "Tapitorium", unha rota de tapas polos bares da cidade. Outra aberración (lingüística como pouco) á que tamén nos teñen acostumados os organizadores (recordades o "comilonum"?).

Pero se isto fose pouco, tamén os diarios informan dunha especie de "evento paralelo", o Lux Nox Festival, onde poderemos ver a afamados DJs vestidos de romanos...!

Como vemos, non só non avanzamos nada dende o ano 2008, cando escribín o de "Arde Tarraco e Fumea Lucus", senón que mesmo retrocedemos. Podería repetir este ano as mesmas palabras que usara entón.

Seguimos empeñados na festa gastronómica como principal obxectivo, non hai oferta de actos culturais paralelos (conferencias, cine, talleres), nin se invita ás asociacións de recreación histórica, especialistas en darlle a cor necesaria a estes días (só participan as de Lugo), etc.

Só temos que darnos unha volta pola web de TarracoViva para darnos conta de ata onde se pode chegar con actos deste tipo. Con que aquí se fixese a décima parte, co mesmo criterio histórico e didáctico, daríame por contento.

Pero moi preto da cidade das murallas tamén nacen boas iniciativas, aínda que fóra da organización, como este desfile de moda protagonizado polos alumnos e alumnas de Cultura Clásica do IES de Melide.

Centauros de ouro 2010

2010-05-17T01:25:00.001+02:00

Un ano máis, coincidindo coa celebración do día de Internet (17 de maio), Chiron concede os seus Centauros de Ouro, a aqueles blogs de temática clásica, mantidos por alumnos, que constitúen un exemplo a seguir e un estímulo para fomentar o amor polo mundo grecorromano.

Nesta cuarta convocatoria, o Centauro de Ouro correspondeu aos blogs:

-Viam stratam, blog de aula dos alumnos de clásicas do IES Manuel García Barros da Estrada (Pontevedra).

-Lingua Mater, blog persoal de Elena Recio, alumna de 4º de ESO do Instituto Santiago Apóstolo de Almendralejo (Badaxoz).

Ademais, Chiron desexa tamén premiar iniciativas sobre o mundo clásico dirixidas a alumnos. E, para ese efecto, outorga tamén un Centauro de Ouro ao Concurso de Cultura Clásica Odisea, organizado polas seccións da SEEC en Galicia, Valencia-Castellón e Alacante, e que xa culminou a súa quinta edición, polo seu decidido empeño en promover o coñecemento da civilización grecorromana entre os alumnos de secundaria. Unha iniciativa que busca e está preparada para crecer e agrupar en próximas edicións a todas as comunidades que estean interesadas en participar

Dende aquí a noraboa para os meus alumnos e alumnas "clásicos" do MGB, que fixeron posible a obtención deste prezado galardón da blogosfera clásica, e noraboa tamén a tódalas persoas que facemos posible ano tras ano a celebración do Concurso Odisea.

Plauto, os xemelgos.

2010-05-13T17:37:00.000+02:00

Unha boa noticia para as Clásicas na Dives Gallaecia: a publicación dos "Xemelgos" de Plauto, en edición bilingüe Galego-Latín, a cargo de Xosé Antonio López Silva, amigo e compañeiro na directiva de SEECGalicia.

Publicada pola editorial Andavira (1ª edición, marzo 2010, Santiago de Compostela), a obra comeza cunha longa, extensa e moi ben documentada introdución, onde se abordan os temas do teatro en Roma e Grecia, o contexto histórico e escénico da comedia plautina, a comedia Palliata posterior a Plauto, a Comedia Togata, a evolución do xénero cómico, a farsa atelana literaria e o mimo, a traxedia latina, a influencia do teatro plautino e dos Menaechmi e a tradición manuscrita (acompaña tamén unha pormenorizada bibliografía)

Logo dos textos galego e latino, o autor inclúe unha guía de lectura da obra, pensada para traballar cos nosos alumnos de bacharelato, onde nos fala da trama, estrutura, espazo escénico, tempo escénico e de representación, personaxes, lingua e estilo e métrica.

Por último engádense unhas actividades de traballo, cuestións referidas ao argumento, personaxes ou contido da obra, con suxerencias de debate (situación da muller, do escravo, o matrimonio no mundo antigo, etc.) e comentario de texto (comparación de The Comedy of Errors de Shakespeare e a obra plautina)

En resume, un recurso máis na nosa lingua, que chega xusto a tempo para afrontar as probas de Selectividade deste ano, onde é a obra elixida como lectura, e que completa o gran traballo dos profesores ourensáns Manuel Rodríguez Santos e Mª Carmen Blanco Pardal, coa súa tradución do "Breviario da Historia de Roma" de Eutropio, que os propios autores autopublicaron en Bubok a un prezo que só recolle os custos de impresión (12€), e que merecen dende aquí o noso eloxio.

Heracles (Sócrates o semi-can)

2010-05-04T14:21:00.001+02:00

Presentamos hoxe o primeiro volume da serie de "Sócrates, el semi-perro", firmada polos franceses Joan Sfar (guión) e Chistopher Blain (debuxos), que publica edicións Sins Entido.

Estamos ante a presentación do personaxe do que falabamos días atras: Sócrates, o semi-can, que posúe o don da palabra e que acompaña ao seu amo Heracles, presentado aquí como unha especie de "Miles Gloriosus", máis preocupado por fortalecer os seus músculos o seducir a canta muller lle saia ao paso que nas sesudas e brillantes reflexións deste incrible can, que nos fará pasar un bo rato a todos.

Queda aquí unha mostra das súas meditacións:

"A miña filosofía consiste en non facer nada. Canto teño fame, como, cando teño sono, durmo. Sigo ao meu amo onde quera que vaia, co que me aforro ter que tomar decisións".

"En principio fíome sempre do meu próximo, xa sexa home, besta ou monstro. Ou mesmo gato. Cando alguén se achega á nosa fogueira, sempre intento darlle a benvida. Aínda cando as súas intencións non son amistosas. Creo que calquera malentendido pódese resolver cun diálogo constructivo. Pero sexamos sinceiros. Pódomo permitir porque son o can de Heracles. Se non es máis que un canciño de lás, aprende primeiro a defenderte e logo a filosofar" (isto nos recorda aquilo de "primum vivere deinde filosofare!!)

"O Feito de que o ser humano faga exercicios de musculación demostra que ten conciencia de si mesmo. Que un can corra non demostra nada".

"O meu amo di que lle gustan as mulleres, pero o que lle gusta e gustarlles. É da opinión de que todas as mulleres deber ser agarimosas e tenras con el, que deben concederlle calquera capricho. Porque, para o meu amo, tódalas mulleres son nais, esposas e amantes. Non sei se a tódalas mulleres lle apetecerá ser nais, esposas e amantes. Pasa como cos cans: non se lles pide a súa opinión."

De entre as reseñas que podedes atopar na rede sobre esta obra, resalto a magnífica crónica de Ricardo dende o seu blog Helleniká, que data xa do ano 2008.

En Tirafrutas ou en Entrecomics, podedes ler outras críticas máis orientadas ao mundo do Cómic que ao seu aproveitamento didáctico.

Las Águilas de Roma. Cuestionario.

2010-05-02T19:25:00.000+02:00

Como dicía na entrada anterior, un cuestionario de preguntas cuxa solución veña dada por una lectura atenta dos textos ou ben como resultado de pequenas investigacións, pode ser unha boa ferramenta para sacarlle todo o partido a este recurso. Hai tamén espazo para as reflexións persoais sobre algún tema como as razóns do matrimonio en Roma ou o trato e a consideración dos escravos.

As preguntas versan sobre Educación, Urbanismo, Clases sociais, Excravitude Mitoloxía, Historia, Etimoloxía, Ocio, Exército e Literatura Latina.

aguias_roma_cuestionario

Chiron en Ourense

2010-04-30T00:57:00.002+02:00

O pasado mércores tivo lugar en Ourense unha sesión máis do curso "A lingua latina na LOE", organizado polo CFR da cidade. Logo das intervencións en días anteriores de Fernando Lillo e Xosé Manuel Otero, chegou o meu turno para presentar a Chiron ante un grupo de profesores de Clásicas, onde non faltaban vellos amigos, compañeiros de carreira e mesmo participantes daquel xa mítico curso de "Chiron en Compostela"....

A cidade das Burgas, que fóra a miña casa durante os 9 anos que botei no IES San Mamede de Maceda, recibiume con más de 30 graos de temperatura e despediume, logo da triste hecatombe azulgrana, con unha espectacular tormenta que non aforrou saraiba, chuvia, tronos e lóstregos.

Esta primeira aproximación ao proxecto serviunos para coñecer todo o que se agocha na nosa web: os recursos (Galerías de imaxes, vídeos, presentacións, documentos, Wiki de Recursos, Marcador social, Calendario), a Comunidade (Planeta de Blogs, Rede social, Aula Virtual, Foro), o traballo na formación do profesorado, a Defensa das Clásicas.

Houbo tempo tamén para falar de como nace un Centauro, facer balance do acadado nestes anos (con luces e sombras), e tamén para os díxitos, que non paran de medrar día tras día. Crece o número de colaboradores, e crecen tamén os traballos subidos.

O vindeiro mércores será o día onde poremos en práctica todo o aprendido nesta última xornada. Mediante un curso deseñado na Aula Virtual realizaremos unha serie de tarefas para aprender, en primeiro lugar, a buscar información nas seccións de Chiron, e para colaborar activamente despois, colgando os nosos propios materiais na rede.

E como falabamos antes de números, aquí vai unha mostra:

Las Águilas de Roma (volumes I-II)

2010-04-27T13:54:00.002+02:00

Baixo este suxerente título, coa pluma de Enrico Marini, e publicado por Norma Editorial, agóchase unha historia ambientada na Roma de Augusto, no ano 9 a.C., que trata sobre a amizade e aventuras de dous mozos, un fillo dun militar romano de alto rango e un refén xermano, fillo dun príncipe, que está a ser educado en Roma.

A educación, a casa romana, a vida no exército, a relixión, a excravitude, a época de Augusto, son algúns dos temas que desfilan polos dous volumes publicados ata o momento (a historia queda en suspenso, así que se espera a continuación). A elaboración dun cuestionario sobre eles que complete a súa lectura podería ser unha boa maneira de sacarlle o máximo partido nas aulas.

Con algúns momentos un pouco subidos de ton, quizais deberíamos pensar que, en comparación do que os nosos alumnos poden atopar na rede, estas escenas poden considerarse ao nivel das aventuras de Marco e Heidi (ou máis ben Mazinguer Z e Afrodita A...)

Cuestionario sobre os textos.

Reseñas na rede:

Ficha editorial:

Les Aigles de Rome

Video Roma 2010 MGB

2010-04-21T21:16:00.000+02:00

O que contei na entrada anterior, pero con imaxes (e música...), crónica que, por obra e graza das Voces Gregas, foi engadida á wiki de Actividades de Cultura Clásica.

Unha última recomendación: un apartado que medra día a día na WiChiron, o dedicado á Arte Clásica. Alí podedes atopar materiais para preparar a vosa viaxe, incluíndo tamén algunhas audioguías dos museos para descargar en formato mp3.

Imaxes de Pompeia

2010-04-18T21:25:00.004+02:00

Nesta galería podedes encontrar imaxes para utilizar nas clases. Hainas para falar da casa romana, das comidas, das termas, do Lupanar, etc.

Roma 2010, guía práctica

2010-04-17T18:19:00.003+02:00

Fonte do Tritón, Bernini. Piazza Barberini. Imaxe propia.

Xa temos unha razón máis para contestar a fatídica pregunta de para que vale estudiar latín e grego: para comprender Roma. Iso foi o que contestei nunha pequena (e sempre eterna) discusión xurdida ao abeiro da elección de "ciencias" ou "letras" entre os alumnos que nos acompañaron nesta viaxe. E a xulgar polo silencio que seguiu todos deberon darse por convencidos. Non houbo réplica. Roma locuta est, causa finita.

A Urbs asoballa, abruma, non da descanso. Zumega arte e historia por cada recuncho. Unha historia, unha arte que non pode ser explicada sen unha formación clásica. O que aquí segue pretende ser unha guía práctica que poida servir de utilidade para quen queira organizar unha viaxe deste tipo no futuro.

Cun grupo de 40 alumnos como o noso, son necesarios 3 profesores acompañantes. Non é fácil moverse con axilidade e sen perder a ningún membro no camiño, sobre todo no metro ou no Vaticano. Así que, manu militari, sempre había un profesor en cabeza da marcha e outro de último, a retagarda que impedía que ninguén pasmase máis do recomendable. Cada alumno pagou uns 690€. No prezo incluíase o vo, o hotel con almorzo e cea, a excursión a Pompeia e Nápoles (con guía, entradas e comida incluídas), as entradas á Villa Borguese, ao museo Nacional nas Termas de Diocleciano (máis baratas se se compran in situ coa listaxe de alumnos que por internet!) e as entradas do Coliseo e Vaticano (imprescindible, se non se queren colas interminables, reservar e comprar por internet). E obrigatorio tamén levar varias listaxes dos alumnos e profesores co selo do centro. Dan dereito a importantes descontos na maioría dos museos e restos arqueolóxicos (o carnet de profesor internacional e o de estudante foron completamente inútiles). Para movernos pola cidade usamos o autobús e o metro, que precisan un billet único que custa 1 euro por viaxe e que se vende nas propias estacións e na maioría de kioscos de prensa da cidade. Aviso: nos vos molestedes en ticar o billete no autobús, só o fan os guiris. Ou é gratis total ou non paga ninguén.

Na mañá do primeiro día visitamos o Coliseo-Foro-Palatino. Agora a entrada é única. Antes o Foro era de entrada libre. Xa non. Éntrase pola avenida dos foros imperiais (enfronte da columna traxana) e sáese pola Via Sacra en dirección ao Coliseo ou ben polo clivus capitolinus cara ao Capitolio. Unha visita en condicións dura toda a mañá, dende as 9:00 horas ata as 13:00. Se se traballou previamente o urbanismo na clase pódese sentir a emoción nos alumnos cando descobren a realidade que agocha tralo estudio, a satisfacción do coñecemento. Despois dun tempo libre para comer (recomendo o barrio xudeu, por detrás do teatro de Marcelo) entramos nos museos Palatinos (forte desconto coa listaxe de estudiantes, 3€ e profes gratis, e unha guía moi recomendable por só 15€). Dende a miña última visita no 2004 os museos contan agora cunha nova sala onde están expostas a Loba Capitolina, a estatua de Marco Aurelio e a de Constantino e Hércules en bronce. Unha sala luminosa, de teito de cristal, que me recordaba ao British Museum. Logo da visita chegou o turno do Foro Boario, onde agardaban a Bocca della Veritá (había tanta xente que se accedía nunha cola de dous en dous e só deixaban 2 minutos para unha foto), os templos, o ponte rotto e o arco de Xano.

O segundo día fomos a Pompeia. Case tres horas de autobus ida e outras tantas volta. Pero paga a pena. E tanto. Saímos ás sete da mañá, e a visita comenzou ás once. Tiñamos guía, aínda que polo que se viu resulta prescindible con un mínimo coñecemento do lugar. Visitamos o anfiteatro, a via da Abundancia, a casa do Faunus, a Fullonica de Sthepano (si, a que sae no DVD de "Pompeia, o último día"), as termas do foro, o macellum e o Lupanar (aberto ao público hai catro anos, cuns frescos máis que interesantes...) Non houbo tempo, ou iso lle pareceu á guía, para a Villa dos Misterios nin para os teatros. Para esta visita debemos advertir sobre todo ás nosas alumnas que leven un calzado axeitado, senón pode ser un auténtico calvario. Despois de comer nun thermopolium cercano, unha visita breve a Napoli. O castelo, a galería de Vittorio Enmanuelle e pouco máis.

Terceiro día. Vaticano. A satisfacción de ter as entradas xa compradas por internet (cola indescriptíbel) e entrar coma VIPs sen agardar nada. Que podo dicir dos museos? Os seus fondos son inabarcables. Non podo calcular cantos días se precisarían para ter un coñecemento preciso dos mesmos. Pero é unha vergonza a pouca información que presentan as pezas. Se non compras a audioguía estás perdido. Pero se xulgamos a cantidade de xente que entra tódolos días, semella que lles da igual. Clientes non faltan. Pola tarde, despois de comer, veu San Pedro, con subida á cúpula incluída (5€ sen ascensor e 7€ con ascensor). Agora a entrada está á dereita da basílica, pola parte de fóra, por onde se entra tamén ás tumbas dos papas. Ao saír, paseando ata a piazza Navona e o Panteón (aínda é gratis, pero non sei por canto tempo).

Cuarto día. Villa Borguese. Non se poden facer fotos nin gravar vídeo. As entradas, por internet (colga o cartel de "completo" case tódolos días). A formación clásica salvoume de novo. Entregáronnos uns aparellos que consistían nunha especie de walkie-talkie. Eu pensaba que sería unha audioguía na que o profesor recibiría explicacións e as transmitiría aos seus monitorizados alumnos. Pois non. A pao seco. Tiven que improvisar a explicación de toda a Villa, retransmitíndoa aos rapaces por esta especie de radio (todos levaban auriculares e eu transmisor e micrófono). Salváronme Apolo e Dafne, Níobe, Hades e Perséfone, Eneas, Anquises e Iulo. A todos eles, grazas. Unha recomendable excursión en bicicleta polo parque (templo de Esculapio), a visita pola tarde ás termas de Caracalla (gratis coa listaxe de alumnos) e logo ao Trastévere no solpor pecharon o día.

O domingo foi o día do Quirinale, onde nos saudaron as estatuas de Cástor e Pólux e o mesmísimo presidente da República, que saía nese momento en coche oficial. Visita ao museo nacional nas Termas de Diocleciano, cos frescos da casa de Livia, o famoso puxilista, os retratos de Augusto e tantas outras pezas de mención. Seguiron as Quattro Fontane, a piazza Barberini co Tritón de Bernini, Santa María Maggiore, San Pietro in vincoli...

O luns fomos ata San Giovanni in Laterano, a que fora antiga se papal antes do Vaticano. Conserva as maxestuosas portas de bronce da Curia no seu umbral, e un maravilloso claustro (2€ regateables) con inscricións funerarias do s. I a.C. Por moi pouco, chegamos cando estaban pechando, non puidemos visitar o altar de Mitra na igrexa de San Clemente, moi preto do Coliseo. Por certo, alí non hai ningunhas catacumbas, como nos dicía a guía de El País que levabamos. Seguiron os foros imperiais, o de Augusto, o de Traxano, a exedra, a columna, a basílica Ulpia. E outra vez ao Pantéon e piazza Navona, e a despedirnos na fontana de Trevi, lanzando a moeda cara atrás, pero con coidado, xa que está sempre ateigada de xente (outro lugar onde se pode perder facilmente a algún alumno que se poña a intercambiar coñecementos cunha excursión de francesas ou coas integrantes doutra de Alicante, que de todo había...)

En fin, que se hai un Memphis, Tenessee, para os adoradores de Elvis, tamén hai unha Roma para os profesores de Clásicas.

pd: Agora, a segunda parte do traballo, será colgar as nosas propias fotos na web que creamos para esta ocasión.

Ulises (Sócrates, o semi-can)

2010-04-01T19:08:00.000+02:00

Un can filósofo que fala. Heracles no palazo de Ítaca "consolando" a Penélope porque Ulises, logo do seu traballado regreso, marchou inesperadamente (aburríase, polo visto...). Un cíclope aedo, de nome Homero. Poseidón, Circe, Telémaco. Canibalismo e mesmo unha fellatio entre dous heroes.

Se todo o anterior non é suficiente para picar a túa curiosidade é lanzarte á divertida lectura deste cómic (antes eran tebeos...) é mellor que non sigas lendo.

ULISES é a segunda entrega das aventuras de Sócrates, el semi-perro. A primera entrega leva por título HERACLES, e a terceira EDIPO EN CORINTO. Están firmadas polos franceses Joan Sfar (guión) e Christopher Blain (debuxos), e publicadas por edicións Sins Entido.

Máis información na rede:

Comix volumen 2

Planetacomic

Tirafrutas

El desván de los monjes

2010-03-25T14:31:00.000+01:00

Hoxe imos falar de toponimia galega de orixe latina, un tema que traballamos na clase mediante a nosa wiki PaulatimGallaecia, e que estivo de actualidade días atrás por unhas palabras do conselleiro de Cultura, Roberto Varela, na Feira de Turismo de Madrid, onde falaba dun misterioso "Desván de los monjes" en lugar de Sobrado dos Monxes (AEDIFICIUM SUPERATUM: edificio cunha parte alta, que sobresae. Terra alta, que sobresae) e para rematar nomeaba a Touro (TAURUM), concello da comarca de Arzúa, próximo a Santiago de Compostela, co nome do topónimo castelá da provincia de Zamora, Toro.

E que claro, con tanto plurilingüismo resulta que esquecemos a nosa propia lingua...

Pero o peor de todo foi que mentiu no Parlamento e chamou estúpidas ás diputadas da oposición que lle recordaron os feitos.

Pero para iso está YouTube...
pd: en próximas entregas recordaremos outras frases célebres de Conselleiros de Cultura...

Festival de teatro grecolatino de Lugo 2010

2010-03-09T10:40:00.001+01:00

Onte os alumnos e profesores "Clásicos" do MGB asistimos ás representacións da primeira xornada do festival de teatro grecolatino de Lugo 2010, organizado por SEECGalicia.

Pola mañá o grupo de teatro Párodos, do IES Siberia Extremeña de Talarrubias de Badajoz, puxo en escea unha sobria versión de Electra, de Sófocles. Dadas as dificultades que presenta a montaxe dunha obra destas características, e máis ante un público de escolares, non podemos senón felicitar á súa directora Silvia Pérez Marco, polo grandísimo traballo dos seus actores.

Pero o punto forte deste grupo está sen dúbida na comedia. E así o demostraron pola tarde, facendo escachar coa risa aos case mil espectadores que ateigaban o Auditorio Gustavo Freire de Lugo.

Incrible o que están conseguindo neste pobo de pouco más de 3.000 habitantes, ubicado na chamada Siberia Extremeña. Segundo nos confesou Silvia (aparte da súa admiración por Ricardo, director do grupo Parrocha, antes Sardiña), están conseguindo o que antes ninguén fixera: que a xente do pobo vaia ao teatro, e todos sabemos a pequena revolución que isto pode supor nunha vila destas características.

O espírito de Plauto estivo outra vez vivo en Lugo, cuns actores que non paraban de brincar e moverse por toda a escea (coas dificultades que isto lle supuxo ao fotógrafo...), e un emprego da música maxistral, co aggiornamento habitual nestes casos pero coa novidade que supón a música en directo, xa que había partes onde cantaban os propios actores.

Noraboa a Silvia e a toda a compañía. Quizais na vindeira edición volvan pola Gallaecia!

Déixovos cunha imaxe da representación de Cásina (Plauto). Tedes o álbum de fotografías completo en Flickr.

Centaurinhos e centaurinhas 2.0

2010-02-28T20:07:00.000+01:00

Logo de ser testemuña de curiosas metamorfoses docentes, creo que por fin atopei aos alumnos 2.0. Atentos, vivos, rápidos, participativos, semella que naceron xa pegados á pantalla do seu ordenador portátil.

O pasado venres celebrouse a terceira sesión do curso de "Iniciación á Metodoloxía Científica", organizado por SEECGalicia dentro do marco dos cursos de postgrao da USC, e dirixido fundamentalmente a estudiantes de Filoloxía Clásica (si, si, aínda quedan, e cunha bolsa de traballo que os reclama ao acabar a carreira, para que despois digan que o Latín e Grego non valen para nada...)

O curso está estruturado en catro partes. A primeira, impartida por Cecilia Criado, estivo enfocada ás Fontes Primarias e Secundarias: obras e autores antigos en soporte magnético (formas de citación, edicións e traducións, datación), formas de citación das referencias bibliográficas secundarias, convencións de normas de estilo, bases de datos bibliográficas, Google Books, publicacións periódicas en liña e revistas electrónicas de acceso libre. Na segunda Paco Cortés Gabaudán encargouse do uso de grego antigo en tipografías Unicode (Sibylla, Euclides), dos textos clásicos na Rede (Perseus, TLG-Demo, Chicago Homer, Dioscórides, Thesaurus Linguae Latinae) e das bases de datos bibliográficas (L´Année Philologique, Gnomon, TOCS-IN, Dialnet, Interclassica e Google Books). Na cuarta e última, a celebrar a partires do vindeiro venres, Xosé A. López Silva tratará dos paradigmas teóricos da Filoloxía Clásica.

A terceira, dedicada á Didactica das Clásicas, correspondeume a min. Falei sobre o noso proxecto, sobre Chiron. Unha vez presentada a nosa historia, as nosas seccións, os números (visitas, recursos, etc), algunha sombra e os plans de futuro, pasamos directamente ao Taller. Fixemos as contas nos correspondentes servizos 2.0 e por medio de tarefas na Aula Virtual aprendemos primeiro a pedirlle información ao Centauro (imaxes, presentacións, ligazóns, documentos, etc), para dar paso logo á subida de recursos propios, incrementando así o inmenso patrimonio que atesouran xa as súas estancias.

E rematamos fedellando na Rede Social, ad libitum, perdéndonos un pouco no seu labirinto...

Houbo tempo tamén para algunha sorpresa, semellante a aquela da amiga dunha amiga...

"Apadriña un monumento". VRBS ROMA MGB 2010

2010-02-24T21:35:00.002+01:00

De entre os millóns de webs que ao longo dun día poden xurdir nos todopoderosos servidores do gran irmán Google, hoxe queremos destacar esta nova web colaborativa, VRBS ROMA MGB 2010, creada por mor da viaxe que imos realizar no meu centro á Cidade Eterna na primeira semana de abril deste ano, e na que participaremos 40 alumnos e 3 profesores.

Organizada polos departamentos de Latín e Xeografía e Historia do MGB, esta nova web, que editarán os propios rapaces segundo mandan os cánones do constructivismo máis ortodoxo, servirá non só de guía de referencia a tódolos monumentos e museos que visitemos, senón que tamén fará as funcións de blog de viaxe, onde colgaremos todas as novas que se produzan antes, durante e despois da mesma.

Está estructurada da seguinte maneira: unha páxina de inicio a modo de blog de novas e presentación, e un menú lateral que leva ás páxinas dedicadas aos monumentos e lugares de interese da cidade, agrupados por outeiros ou zonas.

Dentro da consigna "apadriña un monumento", o alumno editará a páxina correspondente engadindo texto, imaxes (á espera de engadir as nosas propias, de momento só están permitidas as que posúan unha licencia CC), presentacións, vídeos e información relevante sobre a localización no mapa e o medio de transporte (metro, autobús, etc). Unha vez finalizado o seu traballo deberá expor o mesmo ante os seus compañeiros na clase (e quen sabe se facer de guía profesional na propia visita, aínda que isto último non está sendo moi ben recibido polo persoal...)

Para o que traballou con FrontPage no século pasado e logo con Dreamweaver nos comezos deste, é de agradecer agora contar cunha ferramenta tan sinxela de uso e ao mesmo tempo tan potente como GoogleSites. Unha web e un blog integrados, audio, vídeos, presentacións, imaxes, e todo isto posible sen instalar ningún programa, nin pagar ningún aloxamento, nin ter un gran coñecemento de informática, e que toda a clase pode editar dende a súa casa con só un nome de usuario e un contrasinal...!

Íamolo crer se nolo din hai dez anos?

Aínda que estamos empezando e a maioría dos apartados están agardando pola pluma do seu redactor, tomeime a libertade de engadir un fermoso e preciso texto do noso amigo Xosé Manuel Otero, referente aos espazos urbanos para actividades físicas (O Foro romano), que publicou hai ben pouco no Olmo dos falsos soños.

E como lle dixen a el: con estas ferramentas, estes textos, a colaboración cada día máis intensa entre colegas e a imponente biblioteca de recursos do vello Centauro...

quen bota de menos o sagrado "Libro de Texto"?

Dous equipos do MGB no desempate de Odisea 2010

2010-02-05T11:37:00.000+01:00

Dous equipos do MGB, as DIVINAS, composto por Noa, Catuxa e Sandra, alumnas de 4ºC de ESO, e ACHLYS, integrado por Paula e Andrea, de 2º C de Bacharelato, acertaron tódalas preguntas da primeira fase do concurso de Cultura Clásica ODISEA 2010, e disputarán o desempate contra outros 25 equipos de toda Galicia o vindeiro mércores 10 de febreiro, nunha sé aínda por determinar.

Foi unha semana de nervios e de tensión, pero ao final o esforzo deu o seu froito, e por fin Noa, Catuxa, Sandra, Paula e Andrea conseguiron tamén facer feliz a este profe, que tivo que esperar 5 anos para ver aos seus alumnos no desempate (e permanecer impasible e calado, como Ulises ante as sereas, antes de caer na tentación de responder á batería de preguntas, correos, mensaxes, e outras formas inimaxinables de comunicación que inventaron as miñas alumnas...)

Grazas e sorte no desempate!

Virago, inis

2010-01-31T18:36:00.003+01:00

O traballo na tradución do Collatinus ao galego no deixa de depararme sorpresas. Como tamén lle pasa a outros colegas, síntome cómodo entre as palabras (somos filólogos, non?), e logo de tantas pantallas volvo aprezar ver a mesa chea de diccionarios de distintas linguas abertos de par en par, bucear entre significados e sinónimos, pasar as follas intentando emular a Google no de "vas ter sorte" e acertar na páxina á primeira...

Cada palabra é un misterio, un mundo. E senón, botade unha ollada a esta. Virago. Está presente no castelán e no catalán co significado de "Mujer varonil", e "Dona homenenca; gallimarsot". En galego podemos definila como "Muller con xeitos de home, machorra, marimacho, cabalón".

Pero tamén foi a palabra empregada na Vulgata para referirse á muller, e deu nome a varios navíos de Guerra da Royal Navy ou a un modelo de motocicleta xaponesa...

Un centauro renovado

2010-01-28T11:06:00.001+01:00

Onte este centauro estivo de aniversario, un ano máis, como recollían as voces gregas, a quen debemos esta imaxe tan "molona", creada sobre as facianas de moitas das persoas involucradas nesta aventura.

Un centauro renovado, cun novo canal de noticias en friendfeed e unha rede social en Ning que mostra máis actividade que nunca.

O 19 e 26 de febreiro, nas dependencias da USC, estarei presentado a Chiron, dentro do curso de iniciación á metodoloxía científica organizado por SEECGalicia. Os destinatarios, ademais de algúns profesores, serán estudantes de Filoloxía Clásica, ante os que, máis que nunca, estarei na obriga de docere, delectare et movere, para poder así engadir máis imaxes ao mosaico...

As outras "Galescolas" de Europa

2010-01-26T11:07:00.000+01:00

As Outras Galescolas de Europa

Con este título aparecía un artigo na Voz de Galicia do pasado 24 de xaneiro, firmado por Juan Oliver. Nel recollíase a situación de varias das linguas minoritarias de orixe indoeuropea faladas na UE no que se refire ao Ensino ou ás políticas que as distintas Administracións poñen en práctica no seu territorio.

Engadín unhas cuestións na última páxina, que penso poden ser de utilidade para reflexionar cos nosos alumnos dende un punto de vista filolóxico, aínda que o debate pode ser máis amplo.

Porque iso foi o que estudiamos na Universidade, non? Filoloxía...

De linguae disputatione

2010-01-21T11:40:00.001+01:00

Hoxe estamos de folga moitos profesores e alumnos de Galicia. O motivo: o absurdo borrador de decreto que presentou a Consellería, e que eles mesmos denominan pomposamente "bases para a elaboración do decreto do plurilingüismo no ensino non universitario de Galicia

Nas últimas semanas asistimos a un auténtico aluvión de notas de prensa, de artigos de opinión, e mesmo recibimos no noso correo persoal un morno lavado de cerebro por parte das nosas autoridades.

Cómpre salientar que conseguiron o que semella imposible: unir a tódoles sectores da Comunidade Educativa na súa oposición a este Borrador.

Un breve resumo da situación, para a xente que nos le dende outras partes do Estado. No ano 2004 houbo un acordo entre todas as forzas políticas que asinaron por unanimidade o plan de normalización da lingua galega. No ano 2007 esta plan é completado por un decreto que especifíca que "como mínimo, o 50% das materias deben impartirse en galego no ensino primario e secundario".

A razón destas medidas é obvia. A lingua galega sufriu durante moitos anos unha discriminación absoluta fronte ao castelá (non conseguiu a cooficialidade ata o final dos anos setenta, por mor da Guerra civil), e hoxe en día está nunha situación de clara inferioridade. Eu por exemplo non cursei lingua galega e literatura nos meus estudos, non tiven opción, nin no BUP e COU nin na Universidade. Se prendemos o televisor veremos que temos 15 canais en castelán por 1 (ou dous) en galego, no noso teléfono móvil non temos a opción de idioma galego na maioría dos casos, en moitos programas do noso ordenador tampouco podemos traballar en galego. Nin sequera conseguimos aínda un domino galego na internet. Na rede a situación da nosa lingua con respecto a outras como o castelán ou mesmo o catalán é penosa.

Se falamos das nosas disciplinas veremos tamén que a balanza inclínase sempre do lado castelán: libros de texto, materiais curriculares, novelas históricas, tradución dos autores greco-latinos, etc.

É lóxico e normal que dende as institucións se intente discriminar positivamente á lingua desfavorecida, que se intente corrixir unha situación anómala, que vén de moitos anos atrás.

Tamén nós, como educadores, intentamos ofrecer aos nosos alumnos unha educación en galego, creando materiais, traducións, blogs, colaborando na Galipedia, etc.

E que fan as autoridades educativas?

Quizais puidésemos titular esta película "por un puñado de votos", porque detrás deste borrador plurilingüístico non vexo máis que motivos políticos, compromisos electorais que agoran se teñen que pagar e que nin sequera contentan aos seus debedores, como Galicia (mono)lingüe.

Primeiro envían unha enquisa aos centros que desprezaba todas as normas da Estatística (preguntas capciosas, reparto desigual, absoluto descontrol sobre quen cubría os datos, etc)

Logo publican "o borrador do decreto do plurilingüismo" en plenas vacacións de Nadal. De covardes. De arteiros políticos para minimizar o seu rexeitamento. Non o conseguiron.

Este establece unhas curisosas porcentaxes para a lingua vehicular do ensino, que igualarían ao galego, castelá e inglés!! Preténdese que moitas materias sexan impartidas na lingua de Shakespeare, e anuncian prebendas e recompensas (prazas, concurso de traslados, horarios...) para aqueles profesores dispostos a participar nesta descomunal chapuza.

Eu dei clase de historia hai uns anos, cuarto de ESO. Clase normal, non especialmente conflictiva. Nunha explicación utilicei a palabra "asedio", para referirme a o asalto dunha cidade nunha guerra. Mans levantadas. Que significa "asedio"? Acudín ao latín: pois un "cerco" dixen. Mans levantadas. Que significa "cerco"?

Isto é o que temos nas clases. Este é o material humano co que traballamos os profesionais. E preténdese que a esta xente se lle explique a Revolución Francesa ou a Historia do século XIX en España en inglés?

Ao sabio pai desta idea, parente ideolóxico daquel que inventou que na ESO se pasaba de curso con todas suspensas e que os exames de xuño eran perniciosos para o intelecto xuvenil, o mandaba eu un ano de manobras con un grupo de ESO. En inglés.

E doutra banda estamos os profesores. Estamos preparados para dar as nosas materias en inglés?

Un irónico comentario (en inglés) na Voz de Galicia aconsellábanos aos galegos que deixaramos dunha vez de usar os dialectos do latín (castelán incluído) e que o noso sistema educativo empregase o inglés como única lingua. Así, explicaba, os camareiros e empregadas do fogar en Inglaterra terían moitísimos menos problemas coa lingua e desempeñarían mellor o seu traballo.

Na vertente política deste discurso pro-británico subxace unha idea subliminal, recollida polos nosos políticos: hai que desterrar as linguas minoritarias e de pouco alcance (a nosa) e abrazar a nova lingua do Imperio.

Queremos potenciar esta lingua. Moi ben. Semella que non chegan 1 ano de preescolar, 6 de primaria, 4 de ESO e 2 de bacharelato.

Quizais os profesores de inglés deban facer algunha reflexión sobre a súa metodoloxía didáctica (que faríamos nós se tivésemos 13 anos de latín? Aposto porque os nosos alumnos escribirían e falarían un latín máis que aceptable...)

Quizais deberían sacar a relixión e alternativas das Aulas, e potenciar as linguas estranxeiras.

Quizais reducir as horas de TIC (hoxe 4 horas no Bacharelato por 3 do inglés)

Quizais mellorar a atención ás escolas de idiomas (e non precisamente reducir plantel e presuposto como curiosamente fixeron a principios deste curso!)

Quizais abrir canles de cooperación con institucións estranxeiras, para que os nosos alumnos poidan viaxar, facer intercambios, estadías, etc, porque unha lingua donde realmente se aprende e no páis de orixe, mediante a "inmersión" lingüística pura e dura (isto xa o dicía Comenius en 1643). Podo afirmar que nos meus intercambios con institutos franceses (dúas semanas en total) aprendín tanto francés como nun ano enteiro na escola de idiomas.

A Real Academia da Lingua Galega emitiu un informe demoledor e moi ben razoado, con referencias a Comenius e a ditos latinos como o que pecha esta entrada:

"Tot linguas calles, tot homines valles"

pd: unha última recomendación bibliográfica. A nova edición do Gran Diccionario Xerais da Lingua.

Ponderacións para a Selectividade de 2010

2010-01-16T11:34:00.000+01:00

Dog normas Selectividade 2010

Este luns sairon publicadas no DOG as normas que regulan a Selectividade deste ano 2010, onde están incluídas as famosas ponderacións, o que nos levaría a engadir un sexto punto á listaxe das máis sonadas chapuzas educativas (deixando para o sétimo o famoso novo decreto do plurilingüismo, do que falaremos a próxima semana).

A Ciug tomou como punto de partida uns criterios baseados na lexislación anterior (materias vinculadas e non vinculadas ás vías), e que levaron a disparates tales como os que detallamos máis abaixo.

Xa falamos aquí a principios de curso das accións levadas a cabo por SEECGalicia para intentar atallar esta desfeita, pero desgrazadamente non hai nada que facer ata o ano que vén.

E seguindo a vella máxima dos "Facta, non verba", pasamos a describir algunhas das consecuencias desta auténtica chapuza:

Para facer Filoloxía Clásica contará máis ter cursado Historia da Arte (0,2) que Grego (0,1)
Para Filosofía é mellor cursar Matemáticas, Bioloxía, Física ou Química (0,2) que Grego.
Para o novo grao de Humanidades o mesmo que no punto anterior.
Para obter o grao en Tradución e Interpretación, tamén contarán máis que o Grego as materias citadas anteriormente. Ou o Debuxo artístico, que tamén conta 0,2 polo 0,1 do grego. O que vén a dicir que se temos algún problema cunha lingua estranxeira, sempre podemos facer un debuxiño...
E por último, algo que cambiou con respecto á documentación enviada pola Ciug anteriormente. Na carreira de Dereito as asignaturas que máis peso teñen (0,2) son, naturalmente, Bioloxía e Física, por diante lo latín (0,1).

Que un dos principais legados da Civilización latina sexa precisamente o Dereito, e que inmumerables térmos xurídicos de uso cotiá se manteñan vivos en latín non lles debeu parecer suficiente aos "sabios" encargados desta normativa.

pd: agora que o penso a terminoloxía científica internacional para a Bioloxía tamén está en latín, e en latín escribiron moitos dos máis afamados Físicos...

Odisea 2010, quinta edición do concurso.

2010-01-12T12:36:00.001+01:00

Onte comezou o prazo de inscrición para participar neste concurso en liña de Cultura Clásica, organizado polas seccións da SEEC de Galicia, Valencia/Castellón e Alicante. Nel poden participar estudiantes de ESO e Bacharelato de calquera centro de Ensino Oficial de ditas comunidades, organizados en equipos de ata 3 persoas, e baixo a supervisión dun profesor responsable.

O concurso consiste nunhas preguntas (e algún preguntón...) que teñen que responder directamente dende a web do concurso. Hai unha primeira fase de 4 días na primeira semana de febreiro, logo un desempate entre os primeiros clasificados de cada Comunidade e logo unha fase final, moi emocionante se nos atemos ao sucedido na pasada edición, entre os campeóns das distintas sés. Os premios, en metálico e bastante xenerosos, entregaranse no festival de teatro grecolatino de Lugo, organizado tamén por SEECGalicia. Podedes consultar as bases e calendario detallado dende aquí.

Animamos dende aquí a tódolos profesores de latín e grego das Comunidades participantes a inscribirse cos seus alumnos nesta nova edición do Certame, a quinta xa.

E un desexo para as vindeiras convocatorias, que o concurso poida medrar con máis seccións da SEEC implicadas. A infraestructura, a base informática que nos permite levar o concurso á rede, está lista, preparada para admitir a cantas Comunidades estén interesadas.

Felicia Saturnalia et faustum novum annum MMX

2009-12-31T13:32:00.000+01:00

unha fermosa postal que me envía o meu amigo Ricardo

Chiron en Compostela, novo número da revista de SEECGalicia

2009-12-16T18:58:00.000+01:00

Chiron·Χείρων presenta o último número de Cuadernos de literatura griega y latina, a revista da Sección Galega da SEEC, co título Chiron en Compostela. Didáctica 2.0 para las lenguas y la cultura clásicas. Trátase dun monográfico dedicado á aplicación educativa da Web 2.0 nos estudos clásicos. O volume, concebido a raíz do curso “Chiron 2.0: clásicas na aula” realizado en Santiago de Compostela (2008-2009), ofrece os siguientes artigos:

“Chiron: estudios clásicos en la web 2.0” por Sebastià Giralt,
“La mochila clásica” por Carlos Cabanillas,
“Taller de blogs” por Luis Inclán e Sergi Ferrús,
“Wikis, páginas web rápidas” por Ana Ovando e José M. Ciordia,
“Aulas virtuales” por Olga Díez e Álvaro P. Vilariño.

Todas as contribucións, escritas por membros de Chiron·Χείρων, pretenden conciliar a información técnica coa reflexión didáctica, sen alonxarse dunha orientación fundamentalmente práctica, de modo que sirvan de axuda ao profesorado que desexe introducirse ou profundizar no uso das TIC nas materias de clásicas.

O volume pódese descargar gratis en formato PDF dende o sitio web de SEECGalicia. Tamén é posible adquirir un exemplar en papel na editorial en líña Bubok.

Cousas do tío Bob

2009-12-16T13:52:00.005+01:00

Nesta xornada lúdico-festiva que nos brindou a Consellería, coa Navidade botándosenos enriba inexorablemente e os villancicos axexando en cada rúa, xa de ter que escoitar un que mellor que sexa en latín (Adeste Fideles, laeti triunphantes...) e cantado polo vello tío Bob, quen mesmo se atreve co raphaeliano "poghonpoponpón, poghonpoponpón..." audición xa reservada para os máis ousados, e que ademais pode causar danos cerebrais irreversibles.

Se alguén o quere para usalo a modo de despedida nas últimas clases, pode pedirllo aos reis magos dende aquí.

E se todo isto foi demasiado para alguén, recomendamos este vídeo a modo de cura de desintoxicación.

Collatinus, en galego!

2009-12-13T20:56:00.003+01:00

Trala proposta de Carlos Cabanillas e logo de que se formasen os grupos de traballo de castelán e catalán, temos tamén aquí na Gallaecia un grupo de profesores dispostos a poñer en galego este magnífico axudante para a tradución dende o latín creado polo profesor Y. Ouvrard.

Somos once persoas. Algunhas son socios de SeecGalicia e outras non, hai xente de latín, pero tamén de grego, hai profesores que levamos uns cantos anos nisto, pero tamén hai que vén de rematar a carreira, hai compañeiros de facultade e perfectos descoñecidos (ata agora...)

Ben, aquí estamos, con representación nas catro provincias...

Ana Bolíbar, dende Vigo
Susana Losada, de Melide
J. Alfonso, dende Muros
J. Manuel Otero, dende Vigo tamén.
X. Martins, dende Cangas
Encarna Ramil, As Pontes
Inma Pérez, dende Carril
Benigno Nerga, dende Cangas tamén
Elena Miramontes, dende a Coruña
Fernando García, dende Palas de Rei
e eu, Álvaro, dende Santiago

As TICs nosas de cada día

2009-12-03T18:13:00.001+01:00

Ese foi o título que me inspirou a Musa (aliquando dormitat Homerus...) para unha xornadas que impartín onte no centro de recursos para profesores (CFR, antes CEFOCOP, antes CEFORE ou CEFIRE...) da Coruña. Quixen contar a experiencia do meu centro, o papel que como dinamizadores TICS (os Tikismiquis, que xa temos alcume...) xogamos tanto eu e o meu colega Sindo Monteagudo. Quizais podades encontrar aquí algunha boa idea que vos poida servir a vós...

Houbo tamén tempo para algunha que outra reflexión. O papel do profesor cando se transforma en alumno. Ao mellor é unha traizón do subconsciente e sentimos un desexo irrefreable de facer xusto aquilo que detestamos que nos fagan a nós...

Porque, acaso deixamos que os nosos alumnos teñan o móvil encendido durante a clase? deixamos que contesten, se teñen algunha chamada, as criaturas....? consentimos que coman na aula, se teñen fame, pobriños? parécenos ben que estén a facer outras cousas que nada teñen que ver coa materia mentres explicamos? A todos nos pasa, tódolas mañáns. Non o soportamos, prohibímolo, rifamos, castigamos, berramos, ameazamos.

Pero pola tarde temos curso, e entón opérase a transformación...

As Tics nosas de cada día

View more documents from pvila.

CIRCE 2010 en Aquileia, Italia

2009-11-28T18:32:00.000+01:00

Está xa en marcha unha nova edición do curso europeo CIRCE 2010 para profesores de Clásicas. O vindeiro ano a cita terá lugar en Aquileia, no norte de Italia. Unha máis que recomendable cita para coñecer a outros colegas europeos e practicar idiomas. Tedes toda a información neste documento en *.pdf. A data límite de inscripción é o 15 de xaneiro.

Recursos para traballar con Eutropio

2009-11-26T13:00:00.001+01:00

Entre todos os materiais que podemos encontrar no apartado da Selectividade Galega da WiChiron para traballar con Eutropio, hoxe destacaremos os seguintes:

para comezar, o texto completo latino do Breviarium en The Latin Library, ordenado por libros.
en No Dictionaries teremos de novo todo o texto orixinal, subliñado e cos significados de tódalas palabras. Temos a posibilidade de engadir as nosas propias notas (análise morfosintáctica, por exemplo)
en Bubok podemos mercar (12€) unha tradución galega do "Breviario da historia de Roma", con introdución, tradución e notas de Manuel Rodríguez Santos e Mª Carmen Blanco Pardal

Sexo, mentiras e ponencias de Clásicas.

2009-11-21T20:38:00.004+01:00

Ave Viator.
Se estás lendo esta entrada ou ben es un amigo ou seguidor deste blog ou ben premeches na ligazón atraído polo absurdo do título. Non hai sexo (esa é a mentira). O único que atoparás aquí é unha ponencia de Clásicas presentada no Inforensino de Lugo 2009 e á que só acudiron 5 persoas. Había outras dúas ponencias simultáneas, as dúas abarrotadas de xente.
"Proxecto Chiron (así rezaba o título, e ata aí ben...): Estudos Clásicos na web 2.0" (desafortunado como pouco)
É certo que logo había un epígrafe explicando que se trataba dun proxecto colaborativo de profesores, etc. Demasiado tarde. A maioría da xente quedouse na primeira liña. O de Estudos Clásicos foi o pasaporte directo ao desastre.
Vale viator.

Proxecto Chiron: Estudos Clásicos na web 2.0

View more documents from pvila.

Chiron en Inforensino Lugo 2009

2009-11-19T09:56:00.003+01:00

Al linguas Clásicas estarán representadas nas xornadas de Inforensino 2009 que se celebrarán en Lugo este vindeiro sábado día 21 de novembro.

O que isto escribe, legatus chinonianus na Gallaecia, falará sobre "O proxecto Chiron: Estudos Clásicos na web 2.0". Podedes ver o programa completo nesta ligazón.

E como o tema hoxe vai de cursos, velaquí a intervención no foro dun profe-alumno nun curso sobre a web 2.0 que estou a impartir no CFR de Santiago...

"Vaia coas linguas mortas!. A verdade que para ser un profesor de "linguas mortas, mantén a súa en febril actividade, (...) quedei gratamente sorprendido da actividade do curso (realizei o ano pasado o de pizarra dixital (...) no que non fixemos practicamente nada (nin sequera tocamos a Pizarra). E sorprendinme tamén das posibilidades que se lle están dando as novas tecnoloxías nas chamadas asignaturas de letras, que as están usando para mudar metodoloxías en contraposición aos de Ciencias que as usamos para facilitar tarefas ou facer as cousas máis atractivas, pero que no fondo seguimos a facer o mesmo..."

Cando poderemos acabar co sambenito ese das "linguas mortas"? Quizais debín recomendarlle a lectura desta entrada...

PAAU 2009/2010. Proba e modelo de exame de latín.

2009-11-15T09:36:00.003+01:00

Lonxe da Idade de Ouro na que o coordinador López Pereira convocaba aos profesores para explicar o modelo das probas e recibir suxerencias sobre as mesmas (con escasa asistencia dos mesmos, todo hai que dicilo...), este ano recibimos a primeira información a mediados do mes de novembro, aínda que a circular está datada en outubro. No correo recibido nos Centros, alomenos no meu, no vén ningún arquivo adxunto, só un aviso de que está actualizada a parte da web que se refire a Latín.
Despois de picar aquí e alá chegamos por fin á páxina en cuestión, para atoparnos con poucas novidades. A máis destacable o cambio de coordinador. López Pereira deixa o seu cargo e substitúeo José Carracedo. Ademais a obra de Plauto elixida no apartado de lecturas pode ser "Anfitrión" ou "Xemelgos", de acordo co programa do festival de Teatro Grecolatino de Lugo 2010 organizado por SeecGalicia, que por certo sufriu un cambio de programación de última hora.
Nas lecturas seguimos igual, como se comentara na última asemblea de SeecGalicia: mal elixidas e de autores que non están no programa. O tema de Literatura é "A Lírica e Horacio", e as lecturas son de Catulo, o tema e "Cicerón e a Oratoria", e a lectura de Tácito. E como se pode dar a elixir entre a lectura de Xemelgos ou Anfitrión ou o visionado da película “Golfus de Roma”? E que nas PAAU de Grego poden elixir entre a lectura de Homero ou a película Troia? Non é de recibo poñer ao mesmo nivel a lectura en tradución dun texto orixinal latino cunha paiasada de Hollywood. É esa a visión do mundo clásico que lle queremos dar aos nosos alumnos?
Aquí queda esa circular informativa e o modelo de exame proposto:
Circular Modelo Exame 09 10

Web 2.0. CFR de Santiago

2009-11-10T11:25:00.006+01:00

Con este título tan pouco orixinal comezo hoxe un curso organizado polo Centro de Profesores e Recursos (CFR) de Santiago, respondendo á confianza que temerariamente depositou en min o amigo Benxa.
Así que esta tarde disertarei sobre esta presentación, elaborada a partir de traballos anteriores de varios e preclaros quironianos "que en el mundo han sido...".
Nesta páxina recóllese un impresionante catálogo de recursos educativos na web 2.0. Semella que nos falta tempo para fedellar en todo o que aí sae...

Web 2 0 Santiago Cfr Nov 09

View more presentations from pvila.

Os romanos e a morte

2009-11-04T13:45:00.006+01:00

Este é o título dunha nova presentación sobre o tema que acabo de subir ao grupo de Chiron en SlideShare (para os que queiran descargar o arquivo, está realizada co programa Keynote, o powerpoint de Apple). Sempre que puiden utilicei imaxes procedentes da Galería de Chiron, moitas delas da fantástica colección de Sebastià Giralt.

Trata dos diferentes tipos de ritos funerarios en Roma, da actitude dos romanos cara á morte, da morte en internet... Ten varias ligazóns activas que abren páxinas como esta da Wikiquote, onde se recollen moitos epitafios famosos (algúns de ilustres personaxes gregos e latinos), ou curiosas iniciativas actuais que se poden atopar na rede...

Aquí vos queda tamén un artigo periodístico aparecido no diario El País que trata da apertura dun museo en Barcelona sobre o mundo funerario romano e unha gran presentación sobre "O máis alá dos romanos", personificado na aventura de Eneas no Hades, no blog O Olmo dos falsos soños, de J. M. Otero.

Romanos E A Morte

View more presentations from pvila.

Dairas

2009-10-31T22:09:00.006+01:00

Quizais está fóra da temática clásica, aínda que non sería difícil buscar paralelismos no Mundo Antigo, porque refuxiados, guerras e esperanza, houbo e haberá sempre.
Hoxe quero dar aquí a coñecer o noso novo proxecto, "Dairas", unha curtametraxe de animación ambientada nos campamentos de refuxiados saharauis.

“Dairas” pretende unha reflexión á realidade de miles de persoas que padecen as consecuencias das guerras, das disputas do territorio....

Miles de nenos viven ao limite cada día coa esperanza de poder cambiar o seu destino.

Este traballo debe ser quen de transmitirnos a crúa realidade de un campamento de refuxiados, guiados por unha personaxe principal, Ahmed, coa ilusión e convencemento de que é posible unha situación mellor.

As ferramentas a utilizar son a fotografía, modelado de plastilina, música...

Pero o máis importante, a mellor ferramenta coa que contaremos, será o factor humano, a ilusión e dedicación dos nosos alumnos e alumnas.

Miguel Carbajal

Latín contemporáneo: Franz Zappa e as arañas

2009-10-12T10:03:00.009+02:00

A maioría dos manuais escolares aplican a etiqueta de "Neolatín" a etapa da lingua latina que vai dende o Renacemento (ou ben dende o século XVII) ata os nosos días.
Outros, en cambio, consideran esta etapa rematada nos comezos do século XX, e reservan outra etiqueta, "Latín contemporáneo", para a forma da lingua latina empregada dende o 1900 ata hoxe.
Distinguiríanse nel 3 tipos:

"Latín eclesiástico", usado pola Igrexa Católica nas súas publicacións (Lexicon recentis latinitatis)
"Neolatín", que continuaría a tradición anterior do latín como lingua franca na comunidade científica: Medicina, Dereito, Filoloxía, Química, Nomenclatura Científica Internacional (Clasificación Biolóxica, Nomenclatura Planetaria, Anatomía, Táboa periódica, etc.)
"Latín vivo ou falado": un esforzo por revivir a lingua latina, ben por simple pasatempo, ben co propósito de resucitar o seu antigo papel de Lingua auxiliar internacional, como antes sucedeu co Esperanto.

Deste último podemos encontrar innumerables exemplos na rede: dende o mesmo Google en Latín, a rede social Facebook, a Vicipaedia (Wikipedia en latín), as novas en latín de Nuntii Latini, a web deste extraño personaxe que é Scorpio Martianus (a morte de Michael Jackson narrada en latín, un trailer de Star trek con subtítulos latinos), unha cerimonia de graduatio latina en Cambrigde, un diccionario de termos informáticos, curtas en latín, etc. (moitos máis exemplos no marcador social de Chiron)

Pero, que ocorre con Franz Zappa e as arañas?
Ben, podería ser un exemplo do emprego actual do latín na clasificación biolóxica e tamén da veneración que senten algúns científicos belgas polo xenio de Baltimore, que chegou ata o estremo de bautizar en 1994 co nome de Pachygnatha zappa a unha nova especie de araña, atopada nas selvas do Congo, polo parecido que ten unha mancha gris no seu abdomen co mostacho de Franz.

Tiresias

2009-10-11T20:13:00.006+02:00

"Tiresias, aquel que ten a todas as mulleres na súa cama e de quen os efebos namóranse perdidamente..."

Continuando a entrada anterior, onde falabamos da obra de Serge Le Tendre e Christian Rossi, presentamos agora a historia de Tiresias, o xove que desfrutou dunha experiencia única, xa que, nacido home, foi durante un tempo muller, ata recobrar o seu sexo primitivo, e afirmou, ante a disputa de Zeus e Hera por saber que desfrutaba máis dos goces do amor, que se este se compoñía de dez partes a muller quedaba con nove e o home con unha.

Publicado en España por Planeta DeAgostini neste ano de 2009 (o orixinal data de 2001), encontramos varias reseñas da obra na rede:

A defensa dos Estudos Clásicos en España: Galicia

2009-10-06T09:49:00.003+02:00

Desde hai xa varios anos, os profesores de Clásicas en España estamos inmersos nunha loita pola defensa das nosas materias fronte aos novos plans de educación, que se suceden un tras outro (...)
Así comeza a entrada publicada na web do Proxecto Chiron, a primera dunha serie que pretende aportar información sobre o que está sucedendo en todo o Estado en relación coa loita en defensa das nosas materias.
E comezamos pola situación en Galicia, cunha información elaborada por membros da directiva de SEECGalicia, Maite Miñambres e o que isto escribe.
Axiña seguirán outras comunidades, xa que a rede do centauro é longa e forte, máis aínda despois do seu cumpleanos e as máis de 20.000 fotos do Mundo Clásico que atesoura na súa galería.

A Gloria de Hera

2009-10-01T21:06:00.005+02:00

Presentamos un novo Cómic de temática clásica, escrito polo francés Serge Le Tendre e debuxado por Christian Rossi.
Está editado por Planeta DeAgostini e recén saído da imprenta.
Nel se nos conta a historia da terrible xenreira que Hera lle profesara a Heracles, e que culmina coa morte dos fillos do heroe a mans do seu propio pai.
Un guión ben traballado, unha certa dose de erotismo e tamén un chisco de humor ácido (que nos recorda a outros superheroes como HellBoy ) aportado por un curioso centauro, Agrios.
Iso si, teremos que dixerir a alteración da lenda clásica nos inicios da historia, onde un xove Heracles recibe o nome do seu avó, Alceo, aínda que non sexamos capaces de saber moi ben o por que.
En resume, unha boa compra para a nova sección de Cómic da Biblioteca do MGB e o seu clube de lectores.
Reseñas na rede:

Encontros na primeira fase

2009-09-22T12:04:00.006+02:00

Onte foi o primeiro día de clase no MGB, o primeiro contacto entre quen van pasar moitas horas xuntos de aquí ata xuño.

Semella boa idea facer unha entrada describindo o noso status, como xa apuntaba o noso magister. Grazas ao universo (que xa non planeta) chironiano hoxe podemos coñecer as condicións nas que traballan os nosos colegas no resto do Estado.
Este ano as miñas horas repartiranse entre o latín e as TICs. Estes son os meus grupos:

Latín de 4º ESO (3 horas): 12 alumnos cunha insólita igualdade de sexo, metade rapaces e metade rapazas.
Latín de 1º Bacharelato (4 horas): récord de alumnos, 21, con abrumadora maioría feminina (17 a 3), e cun problema común a moitos de nós: 9 alumnos que non cursaron latín en 4º.
Latín de 2º Bacharelato (4 horas): 11 alumnos. Gañan outra vez as mulleres, por 10 a 1.
TICs de 1º Bacharelato (4 horas): 14 alumnos, tantos como ordenadores dispoñibles na sala e máis ou menos o mesmo número de rapaces e rapazas (que esta asignatura teña nin máis nin menos que catro horas no bacharelato é outro dos disparates aos que nos teñen acostumados as autoridades educativas, porque, que é o que vai "comunicar" (usando as novas tecnoloxías, iso si) unha persoa que non comprende o que le, nin sabe facer un resumo de tres liñas sobre un texto, nin sabe escribir sin faltas de ortografía?)
Son ademais coordinador TIC do centro, con 3 horas de GardaTIC (unha máis que o ano pasado)

Que facer entón cos alumnos que non cursaron latín en 4º? Está aberto un debate no foro de Chiron para tratar este tema e intentar buscar solucións, darnos ideas entre nós, etc. Entra e participa!

Pd: ao final teremos que darlle a volta ao famoso dito do ministro Solís, e entonar aquelo de máis latín e menos tecnoloxías!

Curso 2009/2010: alea iacta est

2009-09-19T12:39:00.005+02:00

De novo na carreteira un ano máis. Esta vez con cambio de década incluído. En realidade o curso comezou xa a primeiros do mes de xullo, co envío por parte da CIUG do controvertido documento sobre as ponderacións na nova selectividade, onde a pobre consideración do grego chegaba ata o extremo de puntuar menos que outras disciplinas á hora de cursar Filoloxía Clásica. Houbo unha pronta reacción de SEECGalicia e do coordinador de grego J.J. Moralejo, con cartas e entrevistas cos responsables de tal despropósito. Semella que a solución terá que esperar como mínimo un ano máis. Isto é algo que non só ocorreu en Galicia, como podedes comprobar no Foro de Chiron.

Pero a nosa loita polos nosos estudos aínda tería un capítulo máis este mes de setembro. A iniciativa de SEECGalicia para o envío dunha carta masiva dirixida á Consellería, onde se recollían as nosas reivindicacións con respecto aos seguintes puntos.

Modificación do número mínimo de alumnos para poder impartir na ESO as materias optativas (C. Clásica) e opcionais (Latín 4º).
Modificación do número mínimo de alumnos para poder impartir no Bacharelato materias propias de modalidade (Grego I e II, Latín I e II).
Supresión da obrigatoriedade da Historia do Mundo Contemporáneo (1º bacharelato) e Xeografía (2º de bacharelato).

Noutro orde de cousas, van aparecendo xa citas importantes no noso calendario. Unha delas é a nova edición (a X) do festival de teatro grecolatino Lugo 2010, onde este ano temos que destacar a coordinación de SEECGalicia, ornanizadora do evento, e os responsables dos grupos de traballo de grego e latín das PAAU, para poder ofrecer as representacións das obras elixidas nas probas de Selectividade.

Outra actividade interesante é a viaxe a Italia para profesores e alumnos organizada tamén por SEECGalicia, unha boa opción cando no noso centro non contamos co número suficiente de alumnos para un evento de este tipo.

Sorte a tod@s!

Exame de setembro PAAU latín 2009

2009-09-18T11:00:00.005+02:00

Onte xoves 17 de setembro tivo lugar a proba de latín para os alumnos de Selectividade de setembro. Na proba de tradución, un texto de Eutropio e outro de Fedro.

No caso do texto de Eutropio atopámonos cun texto máis difícil do que saiu en xuño, en especial por mor dunha frase complicada, onde se suman dúas estructuras de participio concertado, unha co suxeito (progressus) e outra do C. Directo (provocantem). Hai unha dificultade engadida se atendemos ao significado de progresus. Imos poñer aquí tres exemplos de tradución desta frase, feitos por profesores, que nin sequera concordan entre si no referente a este termo. Ningunha das súas solucións podemos atopala no diccionario VOX, usado maioritariamente polos nosos alumnos, que na entrada do verbo progredior propón: marchar, avanzar, pasar a, ir máis lonxe, progresar.

A frase en cuestión é a seguinte (Eutropio, 2,5):

(...) Lutius Manlius provocantem Gallum ad singulare certamen progressus occidit (...)

Tradución de Manuel Rodríguez Santos e M. Carmen Blanco Pardal en Bubok:

"Lucio Manlio matou a un galo que o retara perseguíndoo para unha loita corpo a corpo..."

Tradución na wikilatinsantome:

"L. Manlio (...) lanzándose a un combate singular mató a un galo que lo había retado..."

Tradución de Enma Falque en Gredos:

"L. Manlio (...) mató a un galo que le retaba, después de haberlo perseguido para luchar contra el cuerpo a cuerpo".

Botamos en falta aquí, ademais da referencia do texto (Eutropio 2.5), unha nota ao pé precisando o termo anterior, igual que se fixo con sublato.

O texto de Fedro non presenta complicación e ademais o seu sentido está completo, non como pasara en xuño.

En canto ás cuestións hai unha que chama a atención pola súa redación. A pregunta di: Segundo o que viu e leu de Plauto, como se reflicten as características dos personaxes plautinos?

Non sería mellor unha redación máis clara?, ou sexa: Características dos personaxes de Plauto.

Aquí tedes o exame en cuestión.

exame_pau_setembro_2009

A Torre de Hércules, patrimonio da humanidade.

2009-06-28T12:53:00.009+02:00

A torre de Hércules convertiuse en Patrimonio da Humanidade o pasado sábado 27 de xunho de 2009.

Así o decidiu o comité do patrimonio mundial da UNESCO reunido en Sevilla.

É o cuarto monumento galego en gozar desta distinción, logo da catedral de Santiago (1985), o camiño (1993) e a muralla de Lugo (2000), o único faro romano en activo do mundo, construído por Caio Servio Lupo no II d.C.

Aquí tedes unha guía das diferentes reseñas aparecidas na prensa:

La Voz de Galicia
El País (edición Galicia)
El País (edición nacional)
Galería de fotos enviadas polos internautas na Voz de Galicia
Diario El Mundo

Fotografía de Jose María Gómez Brocos.

Exame das PAAU de latín 2009

2009-06-18T17:11:00.002+02:00

Hoxe xoves 18 de xunho, e á diferencia doutros anos nos que sempre era a última proba do venres, tivo lugar o exercicio de latín para os nosos alumnos de Selectividade.
Segundo eles mesmos me contaron a pé de aula, o exame foi fácil. A maioría elixiu o texto de prosa de Eutropio, aínda que houbo quen se decantou pola poesía de Fedro.
Na literatura estaban Virxilio e a comedia de Plauto, temas ben vistos en clase. Latinismos e topónimos foron as preguntas máis elixidas nas "Cuestións do mundo Clásico". Non houbo sorpresas tampouco na pregunta dos prefixos (que terán estes que non teñan os sufixos...?), e, como non, saiu tamén a famosa cuestión da película de Golfus de Roma, da que xa se falou aquí, aínda que acompañada doutra semellante referida á obra de Plauto. Non houbo sitio para Horacio, Catulo, Livio ou Tácito.
Os dous textos eran moi asequibles, sobre todo o de Eutropio, con personaxes ben coñecidos e notas ao pé explicando os termos necesarios. A pregunta gramatical moi ben pensada: unha subordinada de relativo, un ablativo axente, un dobre acusativo. Bótase en falta a referencia da pasaxe para poder localizala con máis facilidade.
Pero no caso do texto de Fedro é totalmente imposible que o alumno entenda o significado do mesmo sen acabar de traducir a fábula completa, mesmo pode levar a engano, como podemos observar (en cursiva o texto do exame, en negriña o texto que faltaba e que da sentido a todo o anterior)

V. Aesopus et petulans (Fedrus, liber III, V)

Successus ad perniciem multos devocat.
Aesopo quidam petulans lapidem impegerat.
«Tanto» inquit «melior!» Assem deinde illi dedit,
Sic prosecutus: «Plus non habeo mehercules,
Sed, unde accipere possis, monstrabo tibi.

Venit ecce dives et potens: huic similiter
Impinge lapidem et dignum accipies praemium».
Persuasus ille fecit quod monitus fuit;
Sed spes fefellit impudentem audaciam:
Comprensus namque poenas persolvit cruce.

Aquí tedes o exame en *.pdf.
Para máis información sobre estas probas consultade a sección da selectividade en Galicia da WiChiron.

paau_lat_xun_2009001

Top 5 das chapuzas educativas. Xunho 2009.

2009-06-17T17:13:00.006+02:00

Selecta.

En primeiro lugar, sen ningúna dúbida, aquela primeira ESO onde pasaban de curso suspendendo todo. Xenial. Dificilmente superable.
En segundo lugar, un clásico dende Valencia, que parece que cobra outra vez protagonismo: a educación para a cidadanía en inglés con dous profesores por aula, onde un repite o que di o outro. En tempos de crise, onde se recortan plantillas. Dous profesores por asignatura e grupo. Esperpento.
De recente aparición e escalando posicións, a reforma da promoción dos alumnos en segundo de bacharelato, que tan ben explica Luis. Caos.
Seguimos coa reforma do bacharelato para o vindeiro ano. Relixión ou hora de alterne en 2º. Festa rachada (nun curso no que o que non sobra e tempo precisamente)
Entrando forte na lista esta mesma semana, a enquisa aos pais sobre o uso do galego no ensino. Chapuza.

Como pode ser que fóra da Gallaecia non se coñeza moi ben como foi todo este proceso, intentarei explicalo.
Tiñamos aquí, ou polo menos parecía, un consenso xeneralizado no que atingue ao uso da lingua. Un plan de normalización aprobado por unanimidade no Parlamento de Galicia por todas as forzas políticas (2004) e un decreto posterior do 2007. Pretendíase con iso que os alumnos recibisen alomenos o 50% das materias en galego, para que así fosen plenamente competentes nas dúas linguas oficiais. E non había problema ningún.
E nestas chegaron os políticos. E houbo algún que quixo aprenderlles o himno galego aos parvuliños e outros que para gañar unhas eleccións fixeron de emperatríz Sisí (ou sexa, dixeron a todo e a todos que si, si).
Esta semana chegaron as enquisas aos centros, unhas enquisas que non están a ter ningún tipo de control. Que xa as vimos tiradas polos corredores, que as pode cubrir quen queira, mesmo os alumnos. Que teñen unhas preguntas que chaman ao engano. Que permiten que unha familia de tres fillos teña 3 votos, etc. E o peor de todo e que Galicia conta cun instituto estatístico oficial, que ben se podería ter encargado de todo isto, e máis cando se fala de que todo este proceso custou arredor dos 50 millóns das antigas pesetas (Crise, que crise!)
Porque, a ver, como é posible que se poñan de acordo a asociación de directores dos centros, os sindicatos, a Real Academia Galega, as universidades, senón é porque estamos diante dunha monumental chapuza?
Como se pode deixar á marxe ao profesorado nunha cuestión relativa ao proceso de ensino?
E por se fose pouco a Inspección prohibiunos aos centros informar aos pais da nosa opinión. Máis ben intentou prohibir, como fixeron tamén (e non conseguiron) no caso do Prestige.
No noso centro enviamos un comunicado aos pais xunto coa enquisa, dándolles a nosa opinión sobre todo o proceso. Por unanimidade (nun Claustro unanimidade!!)

E o que nos queda.