Odisea 2011

Rematamos este ano de 2010 coa convocatoria dunha nova edición do Concurso Odisea, a sexta xa na Dives Gallaecia.

Este ano con dúas importantes novidades. Unha, a incorporación da sección da SEEC de Aragón  (recollida en Audentes Fortuna Iuvat e Aragón Romano), que se suma ás de Valencia-Castellón, Alacant (escoitade ás Voces Gregas) e Galicia. E outra, o tema da muller na Antigüidade Clásica, que será o fío conductor do certame.
Estas son as bases e o calendario.

E que mellor presentación para ODISEA 2011 que as palabras de Isabel Barceló:

“É fundamental nos nosos días contemplar o pasado no seu conxunto. Se deixamos fóra do campo de visión ás mulleres, a nosa percepción das sociedades antigas será parcial, distorsionada e inxusta. As mulleres aportaron ás sociedades de todos os tempos tanto como os homes. transmitiron a vida, foron creadoras e transmisoras de cultura; regalaron coidados e afectos, aspectos fundamentais para o desenvolvemento da personalidade humana; contribuíron á economía e ao equilibrio social; padeceron os mesmos males que todos os demais. No bo e no malo, foron actoras sociais.

Negarlles o papel que historicamente desempeñaron non só é unha inxustiza, senón que ten efectos no presente: a falta de respecto xeral cara ás mulleres, as dificultades para que accedan a postos de decisión e de relevancia profesional e social, a continua necesidade de xustificar as súas esixencias, son algúns deses efectos.

Paga a pena combater todos eses prexuízos e perxuízos recuperando a memoria das mulleres do pasado. Aprender a coñecelas, valoralas, amalas. Darlles o recoñecemento que merecen, volvelas á memoria e á vida. Facerlles e facernos xustiza”.

Libros dixitais. Saturnalia. O mundo ao revés.

Moven ficha as editoriais de libros de texto. Comezou en Cataluña pero dentro de pouco terémola tamén no resto do Estado, a implantación dos chamados "libros dixitais" é xa un feito. Moitos millóns de euros en xogo. O alumno terá que pagar una licenza duns 30€ ao ano para acceder a este tipo de publicacións. Cambia o formato, pero segue o negocio, segundo lemos neste artigo do País. 

De cambio metodolóxico fálase máis ben pouco. E de formación do profesorado aínda menos. Aquí na Gallaecia, a xente está desbordada coa implantación do plan Abalar. O de sempre: o carro antes dos bois. As máquinas antes que a formación. Os aparellos chegaron aos centros aos tres meses de empezar o curso, as instalacións wifi están sen acabar e o plan de formación dos profesores remata en maio! Así  as cousas, podemos atopar na prensa novas coma esta, que describe a situación da comarca do Barbanza.

Como na música, e ben o sabe a SGAE, o conto cambiou moito nos últimos anos. Hoxe os medios e as ferramentas a disposición do profesorado son outras. Estamos conectados, formamos grupos, redes, intercambiamos materiais e experiencias, lanzamos novas ideas e propostas ao amparo do brazo protector do Centauro.

Velaquí un exemplo que desbota a idea de que o profesorado non pode, está desbordado ou superado para xerar e publicar contidos en formato dixital. Quizais non podía antes, non había medios, estábamos illados e era moito traballo para unha soa persoa. Pero agora somos moitos. Temos a formación, as ferramentas e a rede.

E os profesores de Clásicas temos a Chiron.

Tomando como base as excelentes entradas realizadas por Amparo Moreno no seu Hortus Hesperidum e Xosé Manuel Otero no Olmo dos falsos soños  nace este documento sobre as antigas Saturnalia. Con imaxes e hipertexto, mellorando as capacidades do libro tradicional. Pero de libre distribución, creado ao amparo das licenzas CC., gratuito e a disposición de todos.

Quizais xa chegou o día no que moitas editoriais van ter que ler primeiro o material que temos publicado na rede para confeccionar os seus modernos "Libros Dixitais". Temos vantaxe. Ao fin e ao cabo levamos anos facéndoo. O mundo ao revés. Deberíamos tocarnos co pilleus como símbolo da nosa liberación, sen dúbida máis duradeira que nas antigas festas.

Pero como na música, coa información e os medios agora ao alcance de todos, o mellor profesor seguirá sendo aquel que máis brille nos seus "directos".

Abrir documento

Polo Imperio (a honra, as mulleres...)

Diario do capitán Glorim Cortis, capitán de escadra.
Terceiro día de asedio dunha batalla que imos gañar. Unha batalla máis. Unha victoria máis.
Ningún pobo, ningún exército coñecido é xa capaz de plantarnos cara.
Avanzamos coma a auga, rompendo presas, filtrándose nas adegas e nos sotos.
O Imperio fíxose tan poderoso que a soa idea de manter un asedio faise insoportable.
Avanzamos.
A nosa escuadra é un diamante en bruto en medio desta potencia desatada.
Os meus homes son os meus ollos, os meus nervios, o meu ventre, e eu son o que son os meus homes.
Avanzamos.
Os meus homes desexan o que eu quero, e eu quero o que desexa o Imperio.
Avanzamos.
Polas mulleres, polo ouro, pola gloria.
Cubrimos a terra con sangue inimigo.
Avanzamos.
Polo Imperio.

Así comeza "Por el Imperio" I. El Honor, de Merwan Chabane (guión) e Bastien Vivès (debuxos), editado por Diábolo Ediciones, que ten a súa continuación en "Por el Imperio" II. Las mujeres, de recente aparición. A serie completarase cunha entrega máis, "Por el Imperio" III. La Fortuna", editada xa en francés pero aínda non en castelán.

Nunha época indeterminada, a tensión apoderase do lector dende a primeira viñeta. O tenebrismo da atmósfera, a inquedanza que nos provoca ese debuxo de trazos expresionistas, de cores tan semellantes á cerámica romana, de ceos negros ameazantes, fan desta obra unha lectura ideal para estas datas que ameazan un ano máis o noso descanso invernal. A guerra, a ambizón, a conquista, a violencia, o derramamento de sangue, contrapunto de tanto azucre, compras e boas intencións coas que se adornan as Saturnalia do século XXI.

Merquei estes dous volumes para a Biblioteca do MGB, e sen dúbida pasarán a engrosar a mítica listaxe de Cómics censurados que posúe o Departamento de Latín (gárdanse nun cuartucho especial, a salvo das lúbricas miradas dos alumnos dos primeiros cursos da ESO). Que fermoso exemplo para ilustrar a pervivencia das institucións republicanas! (e que gran publicidade para espertar a curiosidade dos futuros lectores!)

En calquera caso a min paréceme un complemento estupendo para ilustrar o tema do exército, do que hai pouco realicei un traballo en eXeLearning con cuestionario Moodle incorporado, que podedes descargar dende a wiki de Chiron, tanto no formato propio do programa *.elp como en *.zip (páxina web).

Podedes ler outra reseña da obra en "Cárcel de Papel".

E por último,  un vídeo a modo de Trailer.

Novela Histórica e dereitos de autor

Hai unhas semanas o profesorado galego recibiu esta información da Consellería:

---------

(Texto proposto polo grupo de traballo constituído a instancia da Comisión Xeral da Conferencia Sectorial de Educación para analizar o límite legal da ilustración para o ensino, establecida na Lei de propiedade intelectual)

INFORMACIÓN PARA OS CENTROS ESCOLARES SOBRE OS DEREITOS DE AUTOR

A Administración Educativa debe impulsar o respecto aos dereitos de autor nas aulas e na xestión e actividade diaria dos centros. É por isto que todos os membros da comunidade educativa deben coñecer que a propiedade intelectual dunha obra literaria, artística ou científica corresponde ao autor por o só feito da súa creación, e que ser autor conleva o ter recoñecidos unha serie de dereitos que todos debemos respectar.

A Lei de propiedade intelectual regula eses dereitos e tamén nos describe os límites que se lles aplican.

En concreto, o profesorado da educación regrada non necesita autorización do autor para realizar actos de reprodución, distribución e comunicación pública de pequenos fragmentos de obras ou de obras illadas de carácter plástico ou fotográfico figurativo.

Esta utilización unicamente pode ter lugar para a ilustración das actividades educativas nas aulas; e as obras, para poder utilizarse de forma fraccionada, han de estar, previamente, divulgadas, e no posible, o profesorado deberá facer referencia a quén é o autor e a fonte de onde se extraeu o fragmento.

Santiago de Compostela, outubro de 2010

-----------

Hai anos xa que veño traballando nas miñas clases con pequenos fragmentos de ensaio ou novela histórica. Neles cito sempre ao autor, ano de publicación, editorial e páxinas utilizadas. Acompaño ao final unha serie de preguntas relativas ao texto empregado.

Antes creaba sempre unha tarefa de edición en liña no moodle, onde copiaba estas cuestións para que os meus alumnos as editasen despois. Agora, coa implantación no noso centro de Google Apps, creo unha tarefa non en liña na Aula Virtual só para poñer as cualificacións pero fago as correccións nos documentos que os rapaces comparten comigo en Google Docs (a edición é para eles moito máis sinxela e fiable e eu podo insertar comentarios cunha nota á marxe ao corrixir).

A comunicación da Consellería animoume a publicar estes cuestionarios, que tan bo resultado me levan dando.

Antes pasaba moitas horas escaneando as páxinas e retocándoas despois cun programa de recoñecemento de caracteres (OCR). Pero hai pouco descubrín que outras persoas fixeran antes por min este engorroso traballo e que practicamente toda canta novela histórica hai publicada neste país pode atoparse en *.pdf ou en *.doc cunha simple pregunta (capciosa, eso sí...) ao mago Google.

Aquí queda unha pequena lista dalgúns dos fragmentos que eu traballei, coas cuestións na última páxina, por se poden ser de utilidade para algún colega.

• Rómulo e Remo (Steven Saylor, Roma)
• Los Etruscos (Friedhelm  Prayon, Los Etruscos)
• A carreira ao consulado (F. Pina Polo, Marco Tulio Cicerón)
• Cursus honorum (Tom Holland, Rubicon)
• El duelo con Cartago (P. Grimal, Historia de Roma)
• Rubicón, Prefacio (Tom Holland, Rubicon)
• Cicerón, Introducción (F. Pina Polo, Marco Tulio Cicerón)
• Plauto. La tarde del estreno (S. Posteguillo, Africanus el hijo del Cónsul)

* imaxe de btr1dot.com en flickr

A Web 2.0 (sive One Love)

Vale, xa sabemos que non é un título moi orixinal, pero así foi presentada a miña ponencia nun bolo moi especial que tiven esta semana que hoxe acaba.

O mércores, logo de pasearme co LLPSI nas mans entre os pupitres dos meus alumnos de 1º de Latín enumerando as armas e demais equipamento dun miles romanus, puxen rumbo a un dos mellores hoteis de Santiago, onde me esperaba unha audiencia dunhas 50 persoas, de 30 a 80 anos, e un inhalámbrico diminuto conectado dende a miña camisa a un equipo de son que sería envexa da mesma París de Noia.

Alí disertei sobre a Dura lex, sed lex, que outorga ao alumno o dereito a ser formado coa competencia dixital necesaria, sobre o nacemento da 2.0 (Atenea xurdindo da cabeza dun Zeus de só lectura?), sobre nativos e inmigrantes dixitais. Falei de compartir, de participar, de grupos e redes, da folksonomía e das etiquetas, e das "gañas de equivocarse" que tantas veces invoco e que escoitei por vez primeira ás sabias Voces Gregas.

A Unión de Consumidores de Galicia, por "esas cosas raras de la vida", púxose en contacto comigo para participar nunhas xornadas que levaban por título "As Asociación de Consumidores no século XXI".

Malia que no tríptico o meu nome figuraba co epígrafe de "Técnico da Consellería de Educación", eu presenteime como o que son, profesor de latín de setembro a xuño (vale, isto último non o dixen...)

E teño que dicir que, a medida que ía falando e pasaban as diapositivas, empecei a notar unha especial conexión coa xente, esa empatía que che fai sentir que realmente te están escoitando, e o que é moito peor, que te están escoitando con interese e atención, o cal, para un profesional do ensino non deixa de ser unha auténtica bendición, vindo como vimos doutros mundos (pero que están neste...)

E se ao final chegan os aplausos e as felicitacións persoais á saída digamos que xa entramos directamente nos campos Elíseos dos ponentes xustos.

No turno de preguntas houbo un chaval (digamos de tres cuartos de século...), algo ofendido quizais pola fenda dixital que mostraba o vídeo do Pai e Fillo e o portal Wap, que nos retaba a que o pechásemos nunha habitación cun nativo dixital adolescente, e que logo de "cortarlle o cable" (sic) lles puxésemos aos dous cantas operacións matemáticas ou traducións de latín quixeramos, e a ver quen resolvía mellor. (logo, nunha segunda intervención, propuxo tamén unha nova clasificación para os grandes inventos da humanidade, onde a anestesia quedaría por diante da roda, da imprenta ou do ordenador. E non vou ser eu quen llo discuta...)

Esta foi a presentación que utilicei, con ligazóns aos vídeos utilizados.

Abrir Documento

E para rematar o post (unidade de medida na comunicación 2.0) este vídeo que nos amosa o poder da colaboración, da intelixencia colectiva, das redes que podemos crear (e o incrible talento musical que teñen algúns...)